Van 7 tot 13 april 2013 is het de internationale week tegen seksuele intimidatie op straat.

Wat is het probleem?

'no does not mean, convince me'Naroepen op straat, seksueel vernederende opmerkingen, bedreigen, navolgen, aanraken of erger. De meeste vrouwen (meer dan 80% wereldwijd) en ook LGBT's worden minstens één keer in hun leven seksueel lastig gevallen op straat omwille van hun sekse, geaardheid of genderexpressie.

Straatintimidatie beperkt de mobiliteit van mensen en hun toegang tot openbare ruimten. Het is een vorm van gendergerelateerd geweld waarbij het slachtoffer dikwijls wordt verweten het min of meer zelf te hebben uitgelokt: door zich 's avonds te begeven in bepaalde buurten, door onthullende kledij,... Onterecht natuurlijk, en daar wil de Anti-Street Harassment Week de aandacht op vestigen. (2012) van Sofie Peeters over seksuele intimidatie in Brusselse straten bracht de bal aan het rollen in de media: het onderwerp werd niet langer doodgezwegen en er werd stevig gedebatteerd over het lastigvallen van vrouwen op straat.

Vanwaar komt het?

  • Historisch ongelijke machtsrelaties tussen mannen en vrouwen leiden tot overheersing en discriminatie van vrouwen door mannen. Dat wijst de vierde VN-Vrouwenconferentie. aan als voornaamste oorzaak van geweld op vrouwen. Lees meer over het hoe en waarom van geweld in RoSa's kwestie: Geweld 
  • Ook de seksualisering van vrouwen in de media kan volgens sommigen een oorzaak zijn van seksuele intimidatie op straat. Lees hierover meer in de kwestie: Pornoficatie en de seksualisering van vrouwen.
  • Lees meer over het belang dat aan het uiterlijk van vrouwen wordt gehecht in onze maatschappij in de kwestie: Schoonheidsideaal

Actie!

Er is de laatste jaren heel wat aan het bewegen op het vlak van actie tegen seksuele intimidatie. Vrouwen zijn het duidelijk beu en willen een mentaliteitsverandering zodat ze zich overal veilig kunnen voelen op straat. Enkele voorbeelden:

  • 'i'm no piece of meat' Chalkwalk Hollaback GentNaar het voorbeeld van Hollaback!, een vereniging die in 2005 in New York ontstond, werden Hollaback! Brussels , Hollaback!Gent , Hollaback! Antwerpen,.. opgericht . Ze willen “terugroepen” om hun frustratie te ventileren en om duidelijk te maken dat de straat ook van hen is (to holla : roepen, schreeuwen). Slachtoffers van seksuele agressie gaan in de tegenaanval met eenvoudige middelen. Ze schrijven op de plek waar het gebeurde met krijt op de grond “hier werd ik lastig gevallen” of via een smartphone app duiden ze de plek aan op een stadsplan. Bekijk getuigenissen en acties op hun websites. Voor de Anti-Street Harassment Week houden ze 'Chalk Walk'-acties. Zie hiervoor hun websites.
  • De Slutwalks (slettenmarsen) zijn een andere manier van vrouwen om het recht op te eisen om zich te kleden zoals ze willen, zonder hiervoor lastig te worden gevallen. Het eigen lichaam terug claimen. Het idee komt uit Canada (2011) en de marsen werden nadien wereldwijd georganiseerd, ook in België. Vrouwen verkleed als 'sletten' houden een optocht om seksuele intimidatie en machtsmisbruik aan te klagen. 
  • Het idee van straatacties tegen seksuele intimidatie en geweld is niet nieuw. In 1976 reeds hielden 2000 deelneemsters van het Internationaal Tribunaal van Misdaden tegen Vrouwen een optocht met kaarsen in Brussel om te protesteren tegen het misbruik en geweld waarvan vrouwen wereldwijd slachtoffer zijn. Onder de namen 'Take Back the Night', 'Reclaim the night' en 'Heksennachten' is dit soort initiatief uitgegroeid tot wereldwijde campagne om de stilte te breken rond seksueel geweld en seksuele intimidatie.  Als enerzijds een wake voor alle vrouwen die slachtoffer zijn van seksueel geweld en anderzijds als protest tegen dit geweld, worden deze marsen jaarlijks georganiseerd in steden wereldwijd. Ook in België worden deze optochten gehouden, bv. Heksennacht Gent.
  • In brussel rijdt sinds kort een tram tegen seksisme
  • Magazine Elle heeft sinds de zomer een campagne Touche Pas à Ma Pote in samenwerking met Gelijke Kansen Federatie Wallonië-Brussel en de Franstalige Vrouwenraad.
  • Feministische groeperingen zoals Fel Feminisme organiseren regelmatig acties en lezingen rond seksueel geweld. Bekijk onze lijst met feministische organisaties.
  • Federaal minister van Gelijke Kansen Milquet wil seksisme strafbaar maken en het ook tot een verzwarende omstandigheid maken bij andere misdrijven, en heeft daartoe een wetsontwerp klaar. Seksisme omschrijft ze als ‘elk gebaar en elk verbaal of ander gedrag, dat uitdrukkelijk tot doel heeft een misprijzen te uiten ten aanzien van een persoon van een ander geslacht op basis van diens geslacht, of dat tot doel heeft hem/haar te beschouwen als ondergeschikt, of als een persoon die in essentie herleid is tot zijn seksuele dimensie, en dat een ernstige aanslag op zijn waardigheid betekent'. Eén van de luiken van dit wetsontwerp is dat slachtoffers van seksuele intimidatie in openbare ruimtes of op straat een burgerlijke klacht kunnen indienen.

Wat kan je zelf doen?

Wie seksuele intimidatie meemaakt weet vaak niet meteen hoe te reageren. Dat er gradaties zijn van seksuele intimidatie maakt het allemaal nog gecompliceerder. Hoever is te ver? Vrouwen verdringen vaak zo’n incident en dienen niet snel klacht in. Een juridische procedure is immers zo’n rompslomp.

Hoe kan je omgaan met seksuele intimidatie waar je zelf mee te maken krijgt of waar je getuige van bent?

Hoe kan je assertief reageren?

Er bestaat geen "beste" manier om in elke situatie van seksuele intimidatie toe te passen. Elke persoon kan zelf het best bepalen welke voor haar/hem de beste manier is om te reageren op het lastigvallen, zodat hij/zij zich veilig en sterk voelt. Niettemin is het nuttig om eens tips en tactieken door te nemen: hoe beter je geïnformeerd bent over reactiemogelijkheden, hoe beter je een snelle beslissing kunt nemen bij het reageren.

Hier vind je enkele tips:

Wordt de situatie ernstig onveillig, roep dan indien mogelijk de hulp in van omstaanders en de politie.

Hoe kunnen omstaanders reageren?

Soms worden vrouwen lastig gevallen terwijl er anderen aanwezig zijn. Als niemand tussenkomt om hen te helpen, voelen de slachtoffers zich vaak extra vernederd. Daarom enkele tips voor getuigen van seksuele intimidatie:

Meer info online

Op de RoSa website

Verder online

In de online kranten

In de RoSa bibliotheek

Stop street harassment: making public places safe and welcoming for women / Holly Kearl

Hey, shorty!: a guide to combating sexual harrassment and violence in public schools and on the streets: girls for gender equity /Joanne N. Smith, Mandy Van Deven, Meghan Huppuch

The sexual alarm system: women's unwanted response to sexual intimacy and how to overcome it /Judith Leavitt

 Living dolls: the return of sexism/ Natasha Walter

  • Stop street harassment: making public places safe and welcoming for women / Holly Kearl, 2010 (RoSa exemplaarnummer FII d/0174)
  • Hey, shorty!: a guide to combating sexual harrassment and violence in public schools and on the streets: girls for gender equity /Joanne N. Smith, Mandy Van Deven, Meghan Huppuch -Girls for gender equity, 2011 (RoSa exemplaarnummer DII 3f/0147)
  • The sexual alarm system: women's unwanted response to sexual intimacy and how to overcome it /Judith Leavitt, 2012 (RoSa exemplaarnummer Bf/0128)
  • Living dolls: the return of sexism/ Natasha Walter, 2010(RoSa exemplaarnummer FIIIa/0234)
  • Handbook on sexual violence / Jennifer M. Brown, Sandra L. Walklate, 2012 (RoSa exemplaarnummer M/0442)

Meer achtergrondlectuur vind je in de RoSa bibliotheek: doorzoek zelf de RoSa online catalogus met als trefwoorden: seksuele intimidatie, seksueel geweld, geweld, seksisme