Op 11 november werd in Brussel de allereerste Nationale Vrouwendag in België georganiseerd. De Gazet van Antwerpen omschreef het toen als volgt:

‘De “V” vormt de beginletter van vrouw, vrijheid, verzet en hopelijk ook van viktorie. Dat zeggen de organisatoren van de manifestatie die op 11 november wordt gehouden in het auditorium en de aanpalende zalen van het Gemeentekrediet te Brussel’

VOK

vrouwendag1972De eerste Vrouwendag, die als V-dag gepromoot werd, kreeg vorm nadat eerder dat jaar een driedaagse over de maatschappelijke positie van mannen en vrouwen werd georganiseerd. Daar rijpte het plan om in actie te komen. Om dit doel te realiseren werd de centrumvliedende kracht het Vlaamse Vrouwen Overleg Komitee (VOK) opgericht. De organisatie van de Vrouwendag viel in handen van vrouwen uit alle politieke strekkingen en de hoofdstad Brussel kwam als locatie uit de bus.

Aan deze eerste V-dag werkten bijna alle Nederlandstalige en Franstalige vrouwenorganisaties mee onder de coördinatie van Lily Boeykens. De toegang was gratis, maar om de kosten te dekken werd er gevraagd een sticker (10 fr.) te kopen. ‘U kunt die dan altijd nog als een souvenir nalaten aan kinderen of kleinkinderen die binnen twintig of vijftig jaar daarmee glimlachend zullen bewijzen hoe men ooit eens moest manifesteren voor zulke vanzelfsprekende zaken als gelijkberechtiging…’ (Gazet van Antwerpen)

Waarom op 11 november?

Pioniers binnen het feminisme Germaine Greer en Simone de Beauvoir waren de twee grote publiekstrekkers van deze dag en meteen ook de reden waarom de Belgische Vrouwendag niet in maart plaatsvond. 8 maart is immers Internationale Vrouwendag. Simone de Beauvoir (auteur van De Tweede Sekse) had zo'n drukbezette agenda dat ze alleen op 11 november als spreker aanwezig kon zijn. Het VOK besloot om de knoop door te hakken: op een feestdag als Wapenstilstand zouden ook meer gegadigden kunnen deelnemen. Simone de Beauvoir raakte met moeite door de massa en op het podium. Ze riep de vrouwen op hun lot in eigen handen te nemen: ‘Ik heb altijd gedacht dat een ander sociaal regime emancipatie in de hand zou werken. Ik heb bij mijn reizen in het Oostblok en in China gemerkt dat de man ook daar nog altijd het woord voert. Dat heeft mij overtuigd dat alleen de vrouwen zelf iets kunnen veranderen. Zij moeten zelf de emancipatie in handen nemen’ (De Standaard 13 november 1972).

De Vrouwendag werd een ongelofelijk succes met duizenden bezoekers. Volgens de politie waren er om 17 uur tussen de 7000 en 8000 bezoekers in de zalen en over de gehele dag genomen zo’n 15 000. ‘Om 17 uur werd de toegang afgesloten door eigen ordedienst en politieagenten, alles was eivol.’, aldus een citaat uit WIJ van 18/11/1972. Enkel in Het Volk van 13 november werd dat aantal geminimaliseerd tot ‘niemand heeft ze geteld, maar het waren er honderden’.

Welke onderwerpen werden op de eerste vrouwendag aangesneden? De Bond van 20 oktober 1972 somt de volgende punten op: ‘seksualiteit, geboortebeperking, abortus; huisvesting en materiële voorzieningen; werk, loon; dubbele moraal, echtscheiding, huwelijk, gezin; huisvrouw, thuisvrouw; politiek en vakbond; reclame, wegwerpvrouwen…’ In Het Volk van 13 november 1972 vond men: ‘Er werden verstandige dingen verteld, maar er werd tevens banaal geleuterd- veel te veel geleuterd- over sexuele opvoeding, vrije liefde en abortus.’ Dit jaar ligt de focus van de 46ste Vrouwendag vooral op het actueel feminisme. Denk aan lezingen en workshops rond seksuele intimidatie, stereotypes in opvoeding en feminisme voor minderheidsgroepen.

Internationaal karakter

V-dag had ook een internationaal tintje met afgevaardigden van vrouwenbewegingen uit Duitsland, Engeland en Nederland. Voor Nederland waren ondermeer Joke Kool-Smit en Hedy d’Ancona van de partij. Het Woman’s Street Theatre uit Engeland bracht een toneelstuk over gelijk loon. De organisatoren kozen voor een andere benadering dan een traditionele studiedag. Er werden standen opgesteld waar hevig gediscussieerd werd in de hal en de trapzaal. In het grote auditorium kon al wie iets wilde zeggen, het woord en de daarbij horende micro krijgen. Tussendoor werden er sketches opgevoerd en speelde men muziek.

2018: 47ste Vrouwendag

FB banner

Ook dit jaar zorgt Furia vzw op onze Nationale Vrouwendag voor een boeiend en leerrijk programma. De 47e editie vindt plaats in GC De Kriekelaar in Schaarbeek. De dag wordt geopend door de Noorse sociologe, onderzoekster en schrijfster Hannah Helseth. Zij schreef samen met Anja Sletteland een handboek over hoe omgaan met seksuele intimidatie. Met haar keynote 'Combatting sexual harassment in a multicultural society' zoomt ze in op hoe we ervoor kunnen zorgen dat elke vrouwenstem gehoord wordt en hoe een feministische strategie seksuele intimidatie kan uitroeien. Daarna is er een feministische uitwisseling waarbij verschillende organisaties je uitnodigen om samen met hen en andere aanwezigen op zoek te gaan naar het antwoord op een prikkelende vraag. Ook RoSa vzw zal hier aan bijdragen met een gesprek over Wikipedia, kennis en gender. Na een heerlijke lunch kan je tot slot kiezen uit verschillende debatten, workshops en films. Doorlopend is er ook een babbelbox, expo, tentoonstelling en kan je feministische literatuur shoppen op de boekenstand van De Groene Waterman. Voor meer informatie en voor een gedetailleerde dagplanning kan je terecht op de website van Furia.

Meer lezen

Aanraders uit de RoSa bibliotheek

25 vrouwendagen in beelden en woorden: VOK feestboek, VOK, 1997

Het belang van het ontstaan en de impact van de vrouwendag op de vrouwenbeweging, Elke Speltincx, scriptie, 1993