'Baas in eigen buik!' scandeerden de Dolle mina's in 1970 in de strijd voor abortus. Een leuze die actueel blijft. Abortus is immers in veel landen nog steeds een taboe-onderwerp, illegaal of het wordt teruggeschroefd. Op 28 september wordt dan ook wereldwijd aandacht gevraagd voor 'het recht op abortus'. 

Abortusdebat nog steeds actueel

abortus uit het strafrechtEr lijkt geen einde te komen aan het abortusdebat. Meer dan 40 jaar nadat een rechter in de Roe vs Wade zaak besliste dat de Amerikaanse abortuswetten in strijd zijn met het recht op privacy, de 'Abortus: de vrouw belist'-acties van de Vrouwenbeweging, de arrestatie van pro-abortus dokter Willy Peers en Dolle mina Anne Léger in eigen land, blijven voor- en tegenstanders van abortus elkaar fel bekritiseren. Volgens Pro-life bewegingen is het recht op leven het allereerste mensenrecht. Aborteren staat volgens hen dan ook gelijk aan doden. Pro-choice bewegingen daarentegen vinden dat meisjes en vrouwen het recht hebben om te beslissen over hun eigen lichaam.

Het debat verdeelt ook de Europese lidstaten. In Ierland en Malta is abortus nog steeds verboden, in Hongarije en Polen staat het recht op abortus onder druk en in Spanje is de wet verstrengd. In Griekenland ontbreken medische faciliteiten om een veilige zwangerschapsafbreking te garanderen en worden abortuscentra gesloten in Frankrijk. Maar er is ook hoop op komst. In mei 2018 hebben de Ieren gestemd voor de afschaffing van het achtse amendement. Dat amendement bepaalt dat abortus alleen is toegelaten wanneer het leven van de moeder in gevaar is. Een nieuwe wetgeving wordt momenteel uitgewerkt inzake het toestaan van abortus gedurende de eerste 12 weken van de zwangerschap, en uitzonderlijk ook later.

In België is abortus toegelaten, zij het onder bepaalde voorwaarden. Volgens de wet kan een zwangere vrouw die zich in noodsituatie bevindt binnen 12 weken na de bevruchting een abortus laten uitvoeren. De wet geeft geen verdere omschrijving van het begrip noodsituatie, maar stelt duidelijk dat de beslissing bij de vrouw ligt. Laat je een abortus uitvoeren na 12 weken dan kun je hiervoor in de gevangenis belanden omdat abortus nog altijd deel uitmaakt van het strafwetboek. Verhitte discussies worden hierover gevoerd binnen en buiten de politiek. De verlossing lijkt nabij, in september 2018 beslist de Kamercommissie om abortus eindelijk uit het strafwetboek te halen, het wetsvoorstel moet wel nog door de plenaire Kamer worden goedgekeurd.

Lees ook: Stand van zaken: Abortuswetgeving wereldwijd

Abortus is een mensenrecht 

Elk jaar sterven 50.000 vrouwen door onveilige abortussen. Het is daarom van groot belang dat de internationale gemeenschap zich inzet voor seksuele en reproductieve rechten. Een restrictieve wetgeving leidt er alleen maar toe dat abortus in de illegaliteit belandt. Vrouwen worden gedwongen om abortus in het geheim te laten uitvoeren, door gebruik te maken van onveilige, traditionele technieken zonder de begeleiding van gekwalificeerd medisch personeel. In Latijns-Amerika trachten vrouwen een abortus op te wekken door zich met de spaken van een paraplu te verminken of door niet-voorgeschreven medicijnen in te nemen. In Afrika nemen ze hun toevlucht tot een overdosis geneesmiddelen of drankjes op basis van planten waarvan wordt gedacht dat ze samentrekkingen van de baarmoeder veroorzaken.

Een betere toegang tot anticonceptie en een veilige en legale abortus heeft voordelen voor de samenleving: vermindering van moedersterfte, vrouwenleed en tienergeboortes. Educatiekansen voor meisjes en vrouwen worden ook vergroot en er is meer aandacht voor gendergelijkheid en vrouwenrechten. 

Lees meer: De European Women's Lobby pleit voor het recht op abortus met 285 organisaties wereldwijd

Abortus is ook een mannenzaak

Dat abortus alleen een vrouwenzaak is, is een veel voorkomende misvatting. Een op de vijf mannen krijgt immers in zijn leven te maken met een zwangerschapsafbreking. En daarmee is abortus ook een mannenzaak. Omdat de vrouw wettelijk gezien zelfbeschikking heeft over haar eigen lichaam, is zij uiteindelijk degene die beslist wat er gebeurt met een zwangerschap.

Lees meer: Baroncini, Basti, Man & abortus, 2010, 293p. (RoSa-exemplaarnr. Ca/0598)

Meer online

In de RoSa-bibliotheek

Zoek in de online catalogus op de trefwoorden abortus / abortusstrijd / ongewenste zwangerschappen /anti-abortusbeweging

women against abortion defenders of the unborn unsafe abortion after roe

  • Women against abortion: inside the largest moral reform movement of the twentieth century / Karissa Haugeberg, 2017. - RoSa-ex.nr. C m/88
  • Defenders of the unborn: the pro-life movement before Roe v. Wade / Daniel K. Williams, 2016 - RoSa-ex.nr. C m/84
  • Unsafe abortion and women's health: change and liberalization / Colin Francome, 2015. - RoSa-ex.nr. C g/181
  • After Roe: the lost history of the abortion debate / Mary Ziegler, 2015 - RoSa-ex.nr. C m/83
  • Beyond the abortion wars : a way forward for a new generation / Charles Christopher Camosy, 2015 - RoSa-ex.nr. C g/178
  • Good catholics: the battle over abortion in the catholic church / Patricia Miller, 2014. - RoSa-ex.nr. FII h/442
  • The criminalization of abortion in the West: its origins in medieval law / Wolfgang P. Müller, 2012. - RoSa-ex.nr. C I/2