Mireille Cottenjé (Moeskroen, 18 november 1933 – Brugge, 9 januari 2006)

Mireille Cottenjé - foto: Literatuurplein.nl Waarom eet je niet, mama? Vroeg Marc, lief, bezorgd, mijn kleine man.
Geen honger, jongen, zei ik, zonder mijn tanden van elkaar te doen, bijna als een buikspreker.
Het kind keek strak naar de ene kant van mijn gezicht die rood en gezwollen was met een oog bijna volledig dicht
en hij keerde zich bruusk naar zijn vader – wat ging er in dit kleine hoofdje om?
Wat voelde het kind aan, dat het onmogelijk begrijpen kon? – en vroeg wat er met mama was gebeurd.
Ze is tegen de lamp gelopen, zei Hans laconiek, zonder een spoor van verlegenheid.
Mensen die niet willen bukken, lopen altijd tegen de lamp.
Uit: Lava (1973), p. 43

Biografie

Als kind is Mireille Cottenjé een rebels hoopje energie. Ze groeit op in Brugge in een links arbeidersgezin. Van haar vader mag ze zich volop uitleven, hij is haar held. Later kiest ze partij voor haar moeder. Ze is een zelfstandige tiener die op haar vijftiende haar eerste buitenlandse trektocht maakt. Ze studeert in 1954 af als verpleegster met een specialisatie tropische geneeskunde. Mireille wil niet trouwen maar wel veel kinderen krijgen. In 1956 trouwt ze toch met Robert Colombie en vertrekt met hem naar Belgisch-Congo. Daar werkt ze als vrijwilliger in de ziekenzorg in Kivu en geniet er van de vrijheid.

Dagboek van Carla / Mireille Cottenjé - RoSa exemplaarnummer R I/0004Lava / Mireille Cottenjé - RoSa exemplaarnummer R I/0002Het paar krijgt zes kinderen, de eerste vier in Congo, maar haar eerste kindjes, een tweeling, sterven kort na de geboorte. Wanneer in 1960 de opstand uitbreekt vlucht Cottenjé met haar gezin naar België. Haar leven in Congo verwerkt ze in twee romans : Dagboek van Carla (1968) en Lava (1973).

Terug in België voelt ze zich beperkt in haar vrijheid. Ze werkt samen met Paula Semer aan het tv-programma “Wegwijzer” en wordt actrice bij de Vlaamse Komedie. Door een nieuwe zwangerschap moet ze afhaken. Ze ervaart haar huwelijk meer en meer als een beknotting van haar vrijheid en verlaat haar man in 1973. Vanaf dan leeft ze van haar pen. Met haar nieuwe liefde, de schrijver Jef Geeraerts, zwerft ze door Lapland, waarvan ze verslag doet in Eeuwige zomer (1969). Zijn versie van de reis vind je in Indian Summer. Ook Geeraerts geeft haar geen ruimte en ze gaan uit elkaar.
De rebelse avonturier houdt van reizen naar verre landen. Ze trekt in haar eentje doorheen Zuid-Afrika en Vietnam en op het einde van haar leven reist ze met Elisabeth Marain nog naar Cuba.

Cottenjé is volop meegestapt in de strijd voor vrouwenemancipatie en de seksuele revolutie van de tweede feministische golf. Ze is een tijd lid van de PAG (Pluralistische Actie Groep Gelijke Rechten Man – Vrouw)  in Brugge.  Op het eind van haar leven lijdt ze aan kanker en op 9 januari 2006 kiest ze voor euthanasie.

Meer lezen: DBNL  en Schrijversgewijs 

Oeuvre

De auteur Cottenjé vangt haar carrière aan met autobiografisch werk, maar later evolueert ze naar maatschappelijk en feministisch engagement. Hoofdthema’s in haar werk zijn Congo en de strijd tussen vrijheidsdrang en liefde. De rode draad in haar boeken is het verstikkende huwelijk en vrouwen die zich losmaken van relaties met onderdrukkende mannen. Ze bekommert zich niet om stijl of literaire kwaliteit. Mooischrijverij interesseert haar niet want ze wil vooral haar verhaal kwijt. Ze gooit haar gedachten en gevoelens heel openhartig op papier. Haar critici vallen over de onverbloemde erotiek. Dat vrouwen mannen als lustobject beschouwen is voor haar tijdgenoten nog onverteerbaar. Ze publiceert snel en veel. Haar werk is divers: romans, toneelstukken en theatermonologen, jeugdboeken, reportages, kortverhalen.

publicaties:

  • Dagboek van Carla (1968)
  • Eeuwige zomer (1969)
  • Het grote onrecht (1973) Het grote onrecht / Mireille Cottenjé
  • Lava (1973)
  • Er zit muziek in de lucht (1974)
  • Kort lang, lang kort (1974)
  • Lieve Daddy (1975)
  • Straks is allang voorbij (1976)
  • Met 13 aan tafel (1977)
  • Een kil leeg huis (in "Vrouwen in Vlaanderen schrijven nu") (1977)
  • Dertien mannen aan tafel (1978)
  • Mist (1979)
  • Muren doorbreken (1980)
  • Waarom niet de waarheid? (1980)
  • Zeg nu zelf: het gevangenisleven van een bink (1981)
  • De verkeerde minnaar (1982)
  • Ma gaat er vandoor (1982)
  • Het eerste bezoek (uit "Mist", in "De grote buurman en andere verhalen") (1982)
  • Een visje op het droge (uit "Mist", in "Vlaamse verhalen na 1965") (1984)
  • Zo'n zeer bijzondere zondag (1986)
  • Te klein voor de waarheid (1987)
  • Octopus (1987)
  • Wisselspoor (1992)

Meer lezen: Schrijversgewijs

Erkenning en prijzen

In 1971 kreeg Mireille Cottenjé de Prijs van het Mechels Miniatuurtheater voor het toneelstuk ‘Lieve Daddy’ (1975). Het jeugdboek 'Het grote onrecht' (1973) werd driemaal bekroond : met de Prijs van de stad Knokke-Heist en de Prijs van de provicie Antwerpen in 1974 en met de Prijs van de provincie West-Vlaanderen in 1975. In 1980 ontving ze de driejaarlijkse Staatsprijs voor Jeugdliteratuur voor 'Er zit muziek in de lucht' (1974) en de prijs van de provincie West-Vlaanderen voor de roman 'Muren doorbreken' (1980).

Aanraders uit de RoSa bibliotheek

Veel te veel geluk verwacht. Schrijfsters over schrijfsters I / Lisette Keustermans - RoSa exemplaarnummer T/0454

Veel te veel geluk verwacht. Schrijfsters over schrijfsters 1 / Lisette Keustermans en Brigitte Raskin (1996) - RoSa exemplaarnummer T/0454

Meer lezen?

Zoek in de RoSa catalogus: typ COTTENJE bij “auteur” of bij “trefwoord” voor publicaties "van" of "over" Mireille Cottenjé.