Raddclyffe Hall

Jonge jaren
De grote liefde
Schrijversloopbaan
Lesbische beeldvorming
Controversieel rolmodel
Meer lezen

Jonge jaren

Marguerite Radclyffe Hall werd geboren in 1880 in Groot-Brittannië. Ze was enig kind van gescheiden ouders. Haar vader, Radclyffe Radclyffe-Hall ('Rat' voor de vrienden), zag ze zelden. Hij stierf toen ze achttien was en liet haar een vermogen na dat haar toeliet vanaf haar eenentwintigste een zelfstandig leven te leiden. Met haar moeder en stiefvader had ze een moeilijke relatie. Radclyffe Hall had geen opleiding genoten en haar belangrijkste doel in het leven was op dat moment van het leven te genieten. Op een occasioneel gedicht na, vulde ze haar dagen met jagen, plezier maken en vrouwen het hof maken. Tussen 1901 en 1907 reisde Hall in Amerika en het Europese vasteland in het gezelschap van vriendinnen met wie ze een romantische relatie had en die ze financieel onderhield. In 1906 publiceerde de jonge Hall een eerste dichtbundel: 'Twix Earth and Stars'.

naar overzicht

De grote liefde

Aan dit luilekkerleventje kwam een einde toen Hall haar eerste grote liefde ontmoette: Mabel Batten (1858-1916), door haar steevast 'Ladye' genoemd. Zelf werd ze door Mabel 'John' genoemd, een naam die ze voor de rest van haar leven zou gebruiken. Mabel was drieëntwintig jaar ouder dan Radclyffe Hall en getrouwd met George Batten, privé-secretaris van de Britse onderkoning in Indië. Ze was bekend als mezzosopraan en componiste en vertoefde in culturele kringen. Hall verafgoodde haar, maar Mabel had kritiek op Halls gebrek aan opleiding en productiviteit. Onder Mabels impuls begon Hall regelmatiger te schrijven. In de daaropvolgende jaren publiceerde ze nog vier dichtbundels. Toen Mabels echtgenoot overleed, gingen de vrouwen samenwonen en maakten geen geheim meer van hun relatie.

Na een aantal gelukkige jaren begon het leeftijdsverschil door te wegen. In 1915 ging Radclyffe Hall een relatie aan met de zeven jaar jongere Una Troubridge, een nichtje van Mabel en getrouwd met Kapitein Ernest Troubridge. Una zou Halls tweede grote liefde worden, met wie ze samen bleef tot aan haar dood. Mabel voelde zich erg gekwetst door Halls ontrouw en tijdens een hoog oplopende ruzie tussen de drie krijgt Mabel een aanval. Ze sterft aan een hersenbloeding. Una en John voelen zich erg schuldig. Mabel blijft een belangrijke plaats innemen in hun leven. Ze maken voor haar een schrijn in hun huis en consulteren enkele malen per week een medium om met Mabel in contact te komen.

naar overzicht

Schrijversloopbaan

In de jaren twintig neemt Halls carrière als schrijfster een grote vlucht. In 1924, 1925 en 1926 publiceert ze vier romans: ‘The Unlit Lamp’, ‘The Forge’, ‘A Saturday Life’ en ‘Adam’s Breed’. De kritieken zijn telkens lovend. Voor ‘Adams Breed’ ontvangt Hall de Prix Femina Vie Heureuse en de James Tait Black Memorial Prize. Radclyffe Hall staat nu bekend als gerespecteerd schrijfster. Ze is ook berucht als lesbienne. Ze leeft immers openlijk samen met Una, die inmiddels gescheiden is. Hall heeft een erg nadrukkelijke kledingstijl: zeer verzorgd en chique, maar mannelijk. De lastercampagne van Una’s ex-echtgenoot en de rechtszaak die Radclyffe Hall daarom tegen hem inspande, vergrootte deze zichtbaarheid.

Una en Radclyffe Hall gaan ervan uit dat wie financieel onafhankelijk is moreel verplicht is openlijk uit te komen voor haar lesbisch zijn, omwille van al degenen die het door omstandigheden niet kunnen. In 1928 geeft Hall de roman uit die haar tegelijk een icoon en een martelares van de openlijk lesbische levensstijl maakt: ‘De bron van eenzaamheid . Hoofdfiguur is de ‘sekuele invert’ Stephen, een jonge vrouw die zich op “de eenzaamste plek ter wereld” bevindt, namelijk “het land dat tusschen de beide seksen ligt” (BvE p.91). Stephen is een getormenteerde ziel die door haar vader als jongen werd opgevoed en door haar moeder wordt afgewezen. Haar passionele liefde voor vrouwen wordt consequent afgewezen door de omgeving die reageert met onbegrip en misprijzen. De ontvangst voor de roman is niet veel anders. Hij veroorzaakt een schandaal, wordt verboden en uit de handel genomen, omdat hij een moreel gevaar voor de natie zou betekenen. Pas in 1949, na Radclyffe Halls dood, komt de roman opnieuw uit in Groot-Brittannië.

In de jaren twintig en dertig reizen Radclyffe Hall en Una regelmatig door Europa. Ze hebben heel wat bekende lesbische vriendinnen. Hall publiceert nog twee romans: ‘Master of the House’ en ‘The Sixth Beautitude’ en een verzameling kortverhalen, ‘Miss Ogilvy Finds Herself’. Halls gezondheid gaat achteruit en ze nemen een Russische verpleegster in dienst, Evguenia Souline. Hall wordt tot over haar oren verliefd en slaagt er uiteindelijk in de jonge vrouw te verleiden. Ze schrijft haar passionele, obsessieve liefdesbrieven, soms op het agressieve af. In 1943 sterft Radclyffe Hall aan kanker in Una’s armen. Ze is dan drieënzestig. Na haar dood waakt Una over Halls nagedachtenis, vernietigt een deel van haar briefwisseling en houdt zorgvuldig het beeld van de aangeboren mannelijkheid van Radclyffe Hall in stand.

naar overzicht

Lesbische beeldvorming

Dat het moeilijk is een juist beeld te krijgen van de ‘echte’ Radclyffe Hall is echter niet enkel aan Una Troubridge te wijten. Zowel tijdens haar leven als na haar dood hebben Halls leven, haar mannelijke stijl en haar boek ‘De bron van eenzaamheid’ heel wat controverse uitgelokt, niet in het minst ‘bij haar eigen mensen’, zoals ze de lesbische gemeenschap noemde. In de jaren twintig-dertig van de vorige eeuw waren heel wat lesbische vrouwen niet zo opgezet met de publieke aandacht die Radclyffe Hall trok. De speelruimte die ze hadden, hing voor veel van hen grotendeels samen met de schijn van heteroseksualiteit die ze trachtten hoog te houden. Later vielen veel lesbiennes over de zelfhaat van de figuur Stephen, die zichzelf als abnormaal beschouwde. Bovendien had Radclyffe Hall aan seksuoloog Havelock Ellis gevraagd een voorwoord voor haar roman te schrijven om haar pleidooi voor maatschappelijke aanvaarding kracht bij te zetten. Het werd haar kwalijk genomen dat ze het onderdrukkende discours uit de toenmalige medische wereld overnam, die het had over inversie en lesbianisme automatisch koppelde aan mannelijk zijn.

naar overzicht 

Controversieel rolmodel

Er werd ook heel vaak geen onderscheid gemaakt tussen het hoofdpersonage Stephen die tal van mannelijke kenmerken had en Radclyffe Hall zelf. En heel wat inkt werkt verspild aan het beschrijven van de analogie en de verschillen tussen beide.

Marguerite Radclyffe Hall

Radclyffe Hall bleek voor velen ook een moeilijk te slikken rolmodel: in zekere zin leefde ze het leven van een burgermannetje met haar sigaren en honden en een minnares die ze onderhield achter de rug van haar vrouw. Ze verwachtte trouw, terwijl ze dat zelf niet was. Radclyffe Hall en Una Troubridge stonden ook model voor de butch-femme relatie, waarbij er binnen een lesbische relatie een duidelijk onderscheid blijft bestaan tussen de mannelijke en de vrouwelijke rol, een model dat zeker in de jaren zeventig, met de sterke nadruk op egalitaire relaties helemaal not done was. Sindsdien is Radclyffe Hall echter ook regelmatig gerecupereerd, telkens met andere klemtonen. Ze wordt onder andere geroemd om haar sterkpleidooi voor de maatschappelijke aanvaarding van homo’s en lesbiennes, voor haar moedig openlijk lesbischzijn, voor haar stijlvol lesbisch zijn, voor de nadruk op seksualiteit als onderdeel van de lesbische liefde, voor het opeisen van mannelijke privileges en voor haar romantische schrijfstijl. 

naar overzicht

Meer lezen

RoSa-bibliotheek trefwoord : Hall Radclyffe / lesbische vrouwen

Boeken

  • Metropolitan lovers: the homosexuality of cities / Julia Abrams, 2009 - RoSa ex.nr.: Ad/0103
  • Palatable poison : critical perspectives on The Well of Loneliness / Doan, Laura & Prosser, Jay (eds.), 2001 - RoSa ex.nr.: GIV2a/0385
  • Our three selves : a life of Radclyffe Hall / Michael Baker, 1985 - RoSa ex.nr.: T/0169
  • Radclyffe Hall : a woman called John / Sally Cline, 1997 - RoSa ex.nr.: T/0535

Artikels

  • Love, Heather, Hard times and heartaches: Radclyffe Hall's The Well of Loneliness - In: JOURNAL OF LESBIAN STUDIES;  volume 04 nr 02 (2000), p.115-128
  • Radclyffe revisited - In: DIVA; (02 1998), p. 36-37