americansisterhoodWendy Martin
The American sisterhood: Writings of the feminist movement from colonial tomes to the present
New York: Harper & Row Publishers, 1972. 367 p.

vrouwenbeweging / bloemlezing / Verenigde Staten / Historische perioden

RoSa-exemplaarnummer: FIIm/0008

The American Sisterhood

"The history of mankind is a history of repeated injuries and usurpations on the part of man toward woman, having in direct object the establishment of an absolute tyranny over her."

(fragment uit de Declaration of Sentiments, Seneca Falls Convention, 1848 - als geciteerd op p. 43 van het boek)

Pioniers van het Amerikaanse feminisme aan het woord

Het naslagwerk The American Sisterhood bevat een schat aan (vergeten) speeches, brieven en papers van feministische voortrekkers uit de Verenigde Staten. Vertrekpunt van het boek: de strijd van Anne Hutchinson in de 17de eeuw. Daarna baant het boek zich een weg langs onder meer de Seneca Falls Convention, Amelia Bloomer, Elizabeth Cady Stanton, Susan B. Anthony, Sojourner Truth, Emma Goldman en Charlotte Perkins Gilman. Last but not least krijgen ook de radicale feministen van de jaren '60 van de 20ste eeuw, zoals Gloria Steinem en Robin Morgan, een platform.

Het boek was redelijk baanbrekend toen het verscheen, alleen al omdat het teksten bevat én samenbundelt die amper nog elders te vinden/raadplegen zijn. Een gegeven dat pre-internet niet te onderschatten valt.

"Much of the material in this volume has not been available to the general public since its initial printing and is now quite difficult to obtain. Many of these essays can only be found in special collections or in rare book rooms and have generally been overlooked by most historians and literary scholars."

(ix, voorwoord)

Voor al wie geïnteresseerd is in de geschiedenis van gelijke kansen m/v en meer specifiek in de Amerikaanse grondslagen binnen de strijd om gelijke rechten, een boek om zeker in handen te nemen. Ook anno 2018 blijven de woorden van deze feministische pioniers van belang en in dit boek krijg je ze allemaal samen gebundeld.

Aandacht voor het historisch kader

Het boek, van de hand van Wendy Martin, houdt een goede weergave in van het historisch kader waarin de vrouwen die aan het woord komen zich bevonden toen ze hun woorden spraken of neerpenden. Diverse vrijheden - of het gebrek daaraan - komen dan ook aan bod: religieuze vrijheden, economische rechten, sociale en culturele normen, politieke rechten, ...

Het boek is opgedeeld in hoofdstukken die steeds één tekst, overtuiging of strijd onder de loep nemen. Hierbij wordt telkens één vrouw centraal gesteld. Sommige belangrijke pioniers, zoals Lucy Stone, Amelia Bloomer, Elizabeth Cady Stanton & Susan B. Anthony duiken op die manier in meerdere hoofdstukken op, aangezien ze auteur waren van meerdere belangrijke speeches en/of bij de strijd rond diverse vrijheden/ongelijkheden actief waren.

De in totoaal 46 hoofdstukken worden vervolgens onderverdeeld in twee grote blokken. Het eerste blok handelt over politieke, juridische en economische vraagstukken, het tweede over sociale, seksuele en psychologische debatten binnen de strijd voor gelijke rechten m/v.

De auteur heeft doorheen de verschillende hoofstukken aandacht voor overwinningen inzake vrouwenrechten, maar ook voor de hindernissen en beproevingen waar de vrouwen aan het woord mee af te rekenen hadden. The American Sisterhood biedt de lezer daarnaast ook een korte blik op de offers die deze strijdbare vrouwen soms maakten 'for the greater good'.

AmericanSisterhood foto

Bron foto: The American Sisterhood. Writings of the Feminist Movement from Colonial Times to the Present (Wendy Martin, 1972 - indexpagina)

Bekende pioniers naast bijna vergeten feministen

Niet alle namen in het boek zullen bij iedereen een even groot belletje doen rinkelen. Seneca Falls Convention: check. Susan B. Anthony: die kennen we. Amelia Bloomer: die naam zegt je wel iets. Heel wat andere namen zullen echter bij de meesten onder ons net iets minder bekend in de oren klinken, ook al blijken hun bijdragen aan de geschiedenis niet minder belangrijk.

Als een vraag in de TV-quiz De slimste mens als volgt zou zijn: "Wat weet je over Matilda Joslyn Gage?", zijn we benieuwd wie er vijf juiste trefwoorden zou kunnen geven. Een valabel antwoord zou iets kunnen zijn in de trend van: 19e eeuw. Stemrecht. Historisch onderzoek. Suffragette. Eigendomsrechten.

"[I wish to see] a nation in which the caste of sex shall fall down by the caste of color, and humanity alone be the criterion of all human rights."

(Matilda Joslyn Gage als geciteerd in het boek, p. 82)

Het boek biedt je dan ook de kans (opnieuw) gekend te raken met de belangrijkste speechen van 'de grote pioniers', maar leert je ongetwijfeld ook weer wat nieuwe namen, strijdvlakken en opinies kennen. Ook dat is een kracht van dit naslagwerk.

Wit. Vrouw. Hetero.

The American Sisterhood brengt veel goeds met zich mee. Stuk voor stuk zijn de verhalen opgenomen in het boek het waard om verteld en verzameld te worden. Jammer is wel dat ook in dit boek één terugkerend fenomeen erg opvallend is: overwegend zijn de sprekers aan het woord wit, heteroseksueel en identificeren ze zich (uitsluitend) als vrouw. Niet dat er géén aandacht is voor andere stemmen of voor een meer intersectionele problematiek. Zo komt Sojourner Truth uitgebreid aan het woord en is ook binnen de overtuigingen van witte vrouwen (zoals bijvoorbeeld Matilda Joslyn Gage) aandacht voor de verwevenheid van seksisme en racisme. Ook Maxine Williams (p. 171) en Pamela Newman (p. 179) krijgen een platform. Beiden besteedden voornamelijk aandacht aan de relatie tussen de bevrijding van vrouwen on the homefront en vrouwen uit wat men toen als 'de Derde Wereld' omschreef. Terwijl bij Williams de focus voornamelijk lag op waarom de bevrijding van alle vrouwen ook belangrijk was voor zwarte vrouwen, zette Newman de idee centraal dat er een verschil was tussen de ervaring van zwarte en witte vrouwen. Je kon niet zomaar over 'dé ervaring van vrouwen' spreken.

"When the Third World woman begins to recognize the depth of her oppression, she will move to form alliances with all revolutionary forces available and settle for nothing less than complete destruction of this racist, capitalist, male-dominated system."

(Maxine Williams, als geciteerd op p. 178)

"Ask yourself, have you ever been told, this is a man's conversation, so be quiet or keep out because woman's work is only dishwashing, sewing or laundry. This, my sisters, is male chauvinism, not by the system but by the brothers because of the illusions that capitalism has prodcued."

(Pamela Newman, als geciteerd op p. 180)

"The truth is that the exploitation of black women goes deeper than that of white women. Unity of all black women is needed to push for such demands as self-determination, equal pay, free abortion and child-care centers. We should realize the need for the women of the black nation to have a liberation movement of women as part of our movement for total liberation of our people."

(Pamela Newman, als geciteerd op p. 180)

Verder dan de vermelding van deze zwarte vrouwen gaat de diversiteit in huidskleur en etniciteit niet. Wat bijvoorbeeld met vrouwen met een latino, native American of gemengde achtergrond? Hebben niet ook zij een belangrijke bijdrage geleverd aan het denken over mannen en vrouwen, gelijke kansen, m/v/x, biologisch vs. sociaal geslacht en gelijke rechten?

Wit. Vrouw. Hetereo. Bis.

Ook wat betreft seksuele diversiteit kan het beter, zelfs voor een boek uit 1972. Terwijl zo goed als elk hoofdstuk aan één vrouw gewijd wordt, moeten de radicale lesbiennes van de jaren '70 van de 20ste eeuw hun hoofdstuk met elkaar delen (p. 333). Oké, het gaat om een concrete groepering, maar in andere hoofdstukken is ook vaak een link tussen de woorden van één individu en de standpunten van een organisatie of groepering, waarom dan bijvoorbeeld hier niet een individu als Rita Mae Brown centraal zetten?

Inhoudelijk is er gelukkig wel aandacht voor de moeilijke relatie die feminisme en lesbianisme door de geschiedenis van de Amerikaanse vrouwenbeweging heeft doorlopen:

"Women in the movement have in most cases gone to great lenghts to avoid discussion and confrontation with the issue of lesbianism. It puts people up-tight. They are hostile, evasive, or try to incorporate it into some 'broader issue'. They would rather not talk about it. If they have to, they try to dismiss it as a 'lavender herring'. But it is not a side issue. It is absolutely essential to the success and fulfillement of the women's liberation movement that this issue to be dealt with. As long as the label 'dyke' can be used to frighten women into a less militant stand, keep her separate from her sisters, keep her from giving primacy to anything other than men and family - then to that extent she is controlled by the male culture."

(Radical Lesbians statement, als geciteerd op p. 336)

Indien je het boek anno 2018 raadpleegt, wat zeker aan te raden is, hou dan dus wel voor ogen dat het niet meer als een op-zich-staand werk beschouwd kan worden. Er is nood aan een aanvulling van teksten van belangrijke andere pioniers: zwarte lesbiennes, transvrouwen, latino non-binaire activisten, enz.

Kostbare literatuur

Tot de dag van vandaag blijft het boek echter een kostbaar literair werk. Er zijn, ook in de jaren nadat The American Sisterhood voor het eerst werd gepubliceerd, weinig gelijkaardige boeken verschenen. Het boek is daarnaast slechts in beperkte druk te vinden.

Het boek is een bondige collectie van vitale speeches binnen de strijd om gelijke rechten m/v. Tegelijk bevat het zoveel boeiende informatie dat het boek niet kan ontbreken bij onderzoek naar de fundamenten van Amerikaanse feministische stromingen en zelfs feminisme(n) wereldwijd. De impact van gebeurtenissen zoals de Seneca Falls Convention reikte namelijk veel verder voorbij de grenzen van de VS.

Als je The American Sisterhood in handen neemt, oogt het een iets wat versleten en oubollig boek. Behalve de diverse hoofdstukken die heel duidelijk aangegeven zijn en vergezeld worden van een voor zichzelf sprekende inhoudsopgave, is de rest van de tekst minder duidelijk gestructureerd. Het is als lezer dus wat zoeken doorheen het boek. Gelukkig zijn de opgenomen teksten, standpunten en visies zodanig sterk en op zichzelf staand dat ze eigenlijk geen verdere assistentie vereisen. Of je nu het hele boek verslindt of er een specifiek hoofdstuk uithaalt in lijn met je interesse of onderzoeksveld, het boek zal je in ieder geval geïnspireerd, geënthousiasmeerd en vooral met zin in actie achterlaten.

Het boek wordt tot slot begeleid door een beperkt aantal afbeeldingen en illustraties, maar de kracht van The American Sisterhood ligt in eerste instantie in de teksten en hun historische betekenis.