Jeugd

Lily Boeykens (Dendermonde, 21 maart 1930 - Antwerpen, 22 november 2005) (foto: RoSa archief)Liane Boeykens (Lily) werd geboren op 21 maart 1930 in Dendermonde, als dochter van August Boeykens, klerk in het gevangeniswezen, en Maria Vander Cruyssen, een artistieke dame uit een rijke familie. Via zelfstudie en examens bracht vader Boeykens het tot gevangenisdirecteur. Hij was heel vooruitstrevend en sociaal voelend. Van hem leerde Lily verontwaardiging over discriminatie en sociaal onrecht.
Bij elke promotie van August Boeykens verhuisde het gezin naar steeds weer een andere stad. Als kind had Lily daar naar eigen zeggen geen moeite mee, ze paste zich vlot aan in elke nieuwe school. De eerste paar jaar van het middelbaar onderwijs volgde ze in het atheneum van Oudenaarde, daarna in Mechelen.

Lily Boeykens groeide op in een tijd waarin meisjes ondergeschikt waren aan jongens, iets waartegen ze altijd in opstand kwam.

Als vrouw gediscrimineerd

Als jonge vrouw ondervond ze zelf wat het betekent om gediscrimineerd te worden. Haar broers en haar moeder wilden niet dat ze naar de universiteit ging. Haar vader steunde zijn dochter volop in haar ambitie. Ze wou eigenlijk arts worden en naar Afrika gaan, maar dat was ook voor haar vader een brug te ver. Hij stond erop dat ze voor een rechtenstudie ging en dat deed ze dan ook. Lily Boeykens doctor in de rechten - 1954 (foto: RoSa archief)In 1954 studeerde ze af als doctor in de rechten aan de Rijksuniversiteit Gent. In haar derde jaar leerde ze haar toekomstige echtgenoot Constant (Stan) Huygelen kennen. Hij was student dierengeneeskunde en had ook zijn hart verloren aan Afrika. Ze spraken af dat Lily na hun huwelijk buitenshuis zou blijven werken.

In 1955 trokken de jongehuwden naar Belgisch-Congo. Als blanke ambtenaarsvrouw mocht Lily geen betaalde job hebben. Ze verzette zich uit alle macht tegen die discriminatie, maar moest zich uiteindelijk gewonnen geven. Toen de opstand in Belgisch-Congo uitbrak, keerde de zwangere Lily met haar dochter terug naar België. Stan volgde later.

Terug in België ondervond Lily Boeykens hoe moeilijk het was voor een vrouw om werk te vinden. Kinderopvang bestond toen nauwelijks en ze was inmiddels moeder van drie: Kerstin, Els en Rudy. Tot haar grote frustratie was ze een tijdje huisvrouw. In 1963 kreeg ze van radiomaker Lea Martel een job aangeboden bij de toenmalige BRT, nadat ze als reactie op een uitzending over part-time werken aan Martel een boze brief had gestuurd. Tot 1973 zou ze BRT-medewerker blijven. Die job combineerde ze met het werk in haar eigen public relations - bedrijf. Dat had ze opgericht nadat haar kandidatuur als Hoofd PR voor een Antwerpse electriciteitsmaatschappij afgewezen was ten voordele van een man met minder capaciteiten dan zij.

Beroep: feminist


Lily Boeykens - februari 1975 (foto: RoSa archief)De jaren 1960 waren een vruchtbare periode voor de ontwikkeling van het feministische gedachtegoed. Lily Boeykens zette toen ook haar eerste stappen in de vrouwenbeweging. In 1964 werd ze lid van de Nationale Vrouwenraad. Door haar werk als reportagemaker kwam Lily in contact feministische acties. In 1966 gingen de arbeidsters van FN Herstal in staking tegen de loondiscriminatie. Lily Boeykens bracht als journalist verslag uit van de solidariteitsacties en betogingen en de vonk sloeg over. Ze sloot zich daarop aan bij het pluralistische actiecomité Gelijk Loon voor Gelijk Werk.

In de prille jaren 1970 gaf Lily Boeykens mee de aanzet voor de tweede feministische golf in België. Toen ze zag dat de emancipatiestrijd alle hulp kon gebruiken, gaf ze haar lucratieve carrière op en koos volop voor feministisch engagement. De morele en financiële steun van haar echtgenoot, inmiddels een succesvol viroloog, was daarbij essentieel.
De Pluralistische Actiegroep voor Gelijke Kansen voor Man en Vrouw (PAG) was een van de vrouwengroepen die mee aan de wieg stonden van de nieuwe emancipatiegolf. Lily Boeykens was lid van PAG-Brugge en was ook betrokken bij de oprichting van een lokale PAG-kern in Tervuren. Die vroege jaren 1970 waren ook de tijd van de Dolle Mina’s met hun opvallende, mediagenieke acties. Ook met de Vlaamse Dolle Mina-kernen had Boeykens nauw contact.

Met bepaalde ideeën van het tweede golf-feminisme was ze het niet eens. Zo wilden veel feministen aanvankelijk hun strijd alleen onder vrouwen voeren. Mannen waren de vijand. Lily Boeykens was overtuigd van het feit dat samenwerken met mannen de juiste weg was om structurele veranderingen en een mentaliteitswijziging door te drukken. Ze vond dat ook mannen geëmancipeerd moesten worden.

Nederlandstalige Vrouwenraad

Lily Boeykens en de Vrouwenraad - 1983 (foto: RoSa archief)De vroege jaren 1970 betekenden een omwenteling voor de overwegend Franstalige Nationale Vrouwenraad. In 1972 stichtte Lily Boeykens op vraag van Georgette De Wit en Françoise Desguin de Nederlandstalige Vrouwenraad, waarvan ze 17 jaar voorzitter was tot 1992, met een onderbreking van 4 jaar waarin ze een Master in International Law behaalde.
Met een team hoogopgeleide vrouwen zorgde Boeykens voor een ware verjongingskuur. De elitaire en unitaire Vrouwenraad werd een dynamische en progressieve organisatie. Ze was een pitbull als het erop aankwam om subsidies of financiële steun af te bedelen voor studiedagen, congressen en andere projecten. Doordat ze niet te stuiten was kreeg ze wel eens ruzie.

 

De eerste nationale vrouwendag

Lily Boeykens was zowel inhoudelijk als financieel en praktisch de drijvende kracht achter de eerste Nationale Vrouwendag, die gehouden werd op 11 november 1972 in Brussel. Dit was een eerste realisatie van het pas opgerichte Vrouwen Overleg Komitee (VOK). Een aantal Vlaamse feministen bundelden begin 1972 hun krachten over zuilen en partijgrenzen heen en richtten het Vrouwen Overleg Komitee op, een progressieve en pluralistische vereniging waarvan Lily Boeykens een spilfiguur was. Boeykens had dat jaar een bezoek georganiseerd aan de Grandes journées de dénonciation des crimes commis contre la femme in Parijs. Dat bezoek inspireerde de delegatieleden voor het organiseren van een eigen nationale vrouwendag. Het werd een immens succes. Bekende feministen als Simone de Beauvoir en Germaine Greer waren keynote sprekers. Sindsdien organiseert het VOK elk jaar opnieuw een nationale Vrouwendag op 11 november.

Global sisterhood

Lily Boeykens in gesprek met Simone Veil (foto: RoSa archief)Lily Boeykens, die de internationale evoluties nauwgezet volgde, besefte heel goed het belang van samenwerking over de grenzen heen. Vanaf begin jaren 1970 had zij uitgebreide contacten met vrouwen en vrouwenbewegingen wereldwijd. Het was een periode van internationale zusterschap waarin vrouwen de noodzaak voelden om met vrouwen uit andere landen te spreken, elkaar te leren kennen en zich als groep te identificeren.

Dank zij haar internationale netwerk zorgde Lily Boeykens in 1973 ervoor dat er een Belgische delegatie present was op de International Feminist Planning Conference in de Verenigde Staten. Deze gold als de eerste internationale feministische conferentie sinds de heropleving van het feminisme.

In 1976 zette ze haar schouders onder de organisatie van het Internationaal Tribunaal van Misdaden tegen Vrouwen dat in Brussel plaatsvond. Ruim tweeduizend vrouwen uit veertig landen woonden het Tribunaal bij. In vele landen, ook België, was het Tribunaal de aanleiding voor het oprichten van vluchthuizen voor mishandelde vrouwen.

In 1971 werd Boeykens lid van de Internationale Vrouwenraad (IVR) en klom snel op. In 1988 werd ze tot voorzitter verkozen, een functie die ze twee mandaten lang zou uitoefenen tot in 1994. Lily Boeykens - Internationale Vrouwenraad 1988 (foto: RoSa archief)Net als bij de Nederlandstalige Vrouwenraad zorgde Lily Boeykens ook bij de Internationale Vrouwenraad voor vernieuwing en verjonging. Voor oeverloze palavers was er onder Boeykens' leiding geen plaats meer, voortaan werden er spijkers met koppen geslagen. Na haar terugtreden als voorzitter werkte ze als ere-voorzitter aan projecten ter bestrijding van geweld tegen vrouwen en meisjes, tegen huiselijk geweld en vrouwenhandel. Op de IVR-conferentie ‘Geweld in het Gezin’ van oktober 1994 benadrukte ze dat veel vrouwen het geweld verdragen vanwege hun ongelijke positie in de maatschappij en het feit dat ze geen alternatieven hebben: "Vaak zitten slachtoffers gevangen in een vicieuze cirkel van economische afhankelijkheid, onwetendheid over hun wettelijke rechten, wantrouwen tegenover advocaten en politie, angst voor hun kinderen, schaamte, gebrek aan zelfvertrouwen en sociale druk".

Van 1999 tot 2001 was ze tevens voorzitter van de Europese Vrouwenraad (EVR). Lily Boeykens werd ook gevraagd door organisaties buiten de vrouwenbeweging, zoals de Koning Boudewijnstichting en het Humanistisch Verbond. Ook binnen die verenigingen richtte ze zich op de strijd voor gelijkberechtiging van vrouwen en mannen.

 

      Lily Boeykens bij koning Boudewijn (foto: RoSa archief)   Lily Boeykens in gesprek met koningin Fabiola (foto: RoSa archief)

 

Verenigde Naties

Sinds het begin van de jaren 1970 was Lily Boeykens betrokken bij het emancipatiebeleid van de VN. Ze was stichtend voorzitter van het Belgische UNIFEM-comité  en werkte mee aan de invulling van het Jaar van de Vrouw (1975) en van het Decennium van de vrouw (1976-1985). Ze nam in België deel aan diverse commissies, zoals het Nationaal Comité voor het Internationaal Jaar van de Vrouw en de Consultatieve Commissie voor de Status van de Vrouw.

Lily Boeykens - USA 1988 (foto: RoSa archief)Lily Boeykens was van nabij betrokken bij de voorbereiding van de VN-Wereldvrouwenconferenties in Kopenhagen (1980), Nairobi (1985) en Peking (1995). In het kielzog van de conferenties werden vrouwencommissies en vrouwenorganisaties opgericht en informatie uitgewisseld over de situatie van de vrouw wereldwijd. De conferenties zorgden voor een stroomversnelling, waardoor de internationale vrouwenbeweging belangrijke verbeteringen kon doordrukken in de positie van vrouwen over de hele wereld.

Lily Boeykens droeg bij aan de realisatie van het VN-Verdrag inzake de Uitbanning van alle Vormen van Discriminatie van de Vrouw (VN-Vrouwenverdrag, 1979) en zorgde er mee voor dat België het verdrag ratificeerde. Later werkte ze mee aan het Facultatief Protocol (1999) bij het Vrouwenverdrag als Belgisch vertegenwoordiger in de VN-Commissie voor de Status van de Vrouw (1995-1999).

Haar oude droom om vrouwen in ontwikkelingslanden vooruit te helpen had ze nooit echt opgeborgen. In het begin van de jaren 1980 richtte ze daartoe het Fonds van Vrijwillige bijdragen aan het Decennium van de V.N. voor de Vrouw op. Dit fonds werd in 1985 omgedoopt tot het Belgische UNIFEM-comité.

 

 

 

Bekroning

Postzegel uitgegeven ter ere van Lily Boeykens (2009)In 1995 ontving Lily Boeykens de Marie Popelin-prijs, de meest prestigieuze prijs binnen de Vlaamse vrouwenbeweging en een beloning voor haar onvermoeibare strijd en niet aflatende inzet voor vrouwenrechten in eigen land en op het internationale forum.
In 2004 werd ze gedecoreerd tot Groot-Officier in de Leopoldsorde, de hoogste Belgische onderscheiding.
Ter gelegenheid van Internationale vrouwendag in 2009 gaf de Belgische Post een postzegel uit met haar portret. Er werden straten naar haar vernoemd in Gent, Houthalen en in Huldenberg waar ze 40 jaar woonde.

Lily Boeykens overleed in Antwerpen op dinsdag 22 november 2005. Ze werd 75 jaar. Toen bij haar de eerste symptomen van de ziekte van Alzheimer werden vastgesteld, regelde haar afscheid en koos voor euthanasie.

Een groot deel van haar rijke privé-archief schonk ze aan RoSa documentatiecentrum. Bekijk hier: Beschrijving van RoSa's archief 'Lily Boeykens'

Meer lezen:

Lily Boeykens, een grenzeloze feministe / Veerle Ceulemans en Annemie Vanthienen (2004)Op basis van deze archiefschenking, aangevuld met interviews met Lily Boeykens en Georgette De Wit, publiceerde RoSa in 2004 een biografie, geschreven door de historicae Veerle Ceulemans en Annemie Vanthienen:

Lily Boeykens: een grenzeloze feministe - RoSa ex.nr.: T/0805 

Kopen? De kostprijs van het boek is 12€. Meer informatie via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. met als onderwerp: "bestelling LB grenzeloze feministe".

  

 

  • Nederlandstalige Nationale Vrouwenraad (NVR): ontstaan, programma, organigram, doelstellingen, voorzitterschap van Lily Boeykens, in relatie tot haar feministische strategie als geïnstitutionaliseerde vrouwenorganisatie (1973-1988) / Sofie Cromboom & Machteld De Metsenaere - RoSa ex.nr.: FI m/0102
  • Marie Popelin-prijs 1995 / Nederlandstalige Nationale Vrouwenraaad - RoSa ex.nr.: P10/0140
  • De inventaris van een deel van Lily Boeykens' archief / Elke Beckers & F. Scheelings, 2004 - RoSa ex.nr.: V3/0280