Op 11 november werd in Brussel de allereerste vrouwendag, V-dag, in België georganiseerd. De Gazet van Antwerpen van 10-11-12/11/1972 omschreef het als volgt:

‘De “V” vormt de beginletter van vrouw, vrijheid, verzet en hopelijk ook van viktorie. Dat zeggen de organisatoren van de manifestatie die op 11 november wordt gehouden in het auditorium en de aanpalende zalen van het Gemeentekrediet te Brussel’

VOK

eerstenationalevrouwendagDe dag werd gepland en georganiseerd door vrouwen uit alle politieke, sociale en wetenschappelijke richtingen. Op een eerder dat jaar georganiseerde driedaagse in Volkshogeschool De Blankaart over de positie van mannen en vrouwen in de samenleving, rijpte het plan om in actie te komen. Om dit doel te realiseren werd als orgelpunt van deze driedaagse het Vlaamse Vrouwen Overleg Komitee (VOK) opgericht.

Aan deze eerste vrouwendag werkten bijna alle Nederlandstalige en Franstalige vrouwenorganisaties mee onder de kundige coördinatie van Lily Boeykens. De toegang was gratis maar om de kosten te dekken werd er gevraagd een zelfklever (10 fr.) te kopen. ‘U kunt die dan altijd nog als een souvenir nalaten aan kinderen of kleinkinderen die binnen twintig of vijftig jaar daarmee glimlachend zullen bewijzen hoe men ooit eens moest manifesteren voor zulke vanzelfsprekende zaken als gelijkberechtiging…’ (Gazet van Antwerpen)

Succes

De dag werd een ongelofelijk succes met duizenden bezoekers. Volgens de politie waren er om 17 uur tussen de 7000 en 8000 bezoekers in de zalen en over de gehele dag genomen zo’n 15 000. ‘Om 17 uur werd de toegang afgesloten door eigen ordedienst en politieagenten, alles was eivol.’, aldus een citaat uit WIJ van 18/11/1972. Enkel in Het Volk van 13 november werd dat aantal geminimaliseerd tot ‘niemand heeft ze geteld, maar het waren er honderden’.

Internationaal

De dag had ook een internationaal tintje met afgevaardigden van vrouwenbewegingen uit Duitsland, Engeland en Nederland. Voor Nederland waren ondermeer Joke Kool-Smit en Hedy d’Ancona van de partij. Het Woman’s Street Theatre uit Engeland bracht een toneelstuk over gelijk loon. In Mimo van 26 november 1972 lezen we hierover het volgende ‘Afgevaardigden van vrouwenbewegingen uit België, Duitsland, Engeland en Nederland vormen een kern voor een Vrouwelijke Internationale. Ze zullen kontakt opnemen met Franse, Italiaanse en Skandinavische zusterbewegingen. Eind februari – begin maart 1973 willen ze elkaar weer ontmoeten in Brussel om het stichtingskongres te houden voor de Vrouwelijke Internationale.’

De organisatoren kozen voor een andere benadering dan een traditionele studiedag. Er werden standen waar hevig gediscussieerd werd, opgesteld in de hal en de trapzaal. In het grote auditorium kon al wie iets wilde zeggen, het woord en de daarbij horende micro krijgen. Daar werd gretig gebruik van gemaakt. Tussendoor werden er sketches opgevoerd en waren er muzikale intermezzi.

Onderwerpen

Welke onderwerpen werden op de eerste vrouwendag aangesneden? De Bond van 20 oktober 1972 somt de volgende punten op: ‘seksualiteit, geboortebeperking, abortus; huisvesting en materiële voorzieningen; werk, loon; dubbele moraal, echtscheiding, huwelijk,gezin; huisvrouw, thuisvrouw; politiek en vakbond; reclame, wegwerpvrouwen…’ In Het Volk van 13 november 1972 vond men:‘Er werden verstandige dingen verteld, maar er werd tevens banaal geleuterd- veel te veel geleuterd- over sexuele opvoeding, vrije liefde en abortus.’

Greer meets de Beauvoir

Germaine Greer en Simone de Beauvoir waren de twee grote publiekstrekkers van deze dag. Het werd georganiseerd op een nationale feestdag zodat er veel gegadigen aanwezig zouden kunnen zijn. Het was ook de enige dag waarop Simone de Beauvoir nog beschikbaar was. Simone de Beauvoir raakte met moeite door de massa en op het podium. Zij riep de vrouwen op hun lot in eigen handen te nemen: ‘Ik heb altijd gedacht dat een ander sociaal regime emancipatie in de hand zou werken. Ik heb bij mijn reizen in het Oostblok en in China gemerkt dat de man ook daar nog altijd het woord voert. Dat heeft mij overtuigd dat alleen de vrouwen zelf iets kunnen veranderen. Zij moeten zelf de emancipatie in handen nemen’ (De Standaard 13 november 1972). Een oproep die door de vrouwenbeweging zeer ter harte werd genomen.

Meer lezen online

Aanraders uit de RoSa-bibliotheek

25 vrouwendagen in beelden en woorden: VOK feestboek, VOK, 1997

Het belang van het ontstaan en de impact van de vrouwendag op de vrouwenbeweging, Elke Speltincx, scriptie, 1993

  • 25 vrouwendagen in beelden en woorden: VOK feestboek, VOK, 1997 - RoSa ex.nr.: FIIm/0327
  • 't Is nog niet in de sacoche: de vormelijke en inhoudelijke evolutie van de nationale vrouwendag, 1972-2002, Anaïs Van Ertvelde, scriptie, 2010 - RoSa ex.nr.: FIIm/661 - De auteur is Johanna Naberprijswinnaar 2011 . Ze publiceerde een samenvattend artikel in Uitgelezen, Drie decennia vrouwendagen. Enkele belangrijke inhoudelijke en vormelijke evoluties - pdf.
  • Het belang van het ontstaan en de impact van de vrouwendag op de vrouwenbeweging, Elke Speltincx, scriptie, 1993 - RoSa ex.nr.: FIId/0046
  • Zoek in de online catalogus met trefwoord "vrouwendag" voor meer publicaties