Een quotawet voor bedrijven?

Het glazen plafond in België?

Quota in Europa

Waarom wel/geen quota?

De vrouwenbeweging over quota

Meer?

In het nieuws

Wat zijn de voordelen van meer genderdiversiteit aan de top? Lees het in de kwestie Vrouwen aan de top.

Een quotawet voor bedrijven?

afbeelding boardroomOp 1 maart 2011 heeft de commissie Handelsrecht in de Kamer een wettekst goedgekeurd die vrouwenquota verplicht voor bedrijven. Na een aantal aanpassingen aan het oorspronkelijke voorstel heeft op 16 juni ook de voltallige Kamer de wettekst goedgekeurd. Dat gebeurde met 71 stemmen voor (CD&V, sp.a, groenen, PS en cdH, 54 tegen (N-VA, Vlaams Belang, Open Vld, LDD, Louis Lauren en de MR'ers François-Xavier de Donnea en Denis Ducarme) en 16 onthoudingen (MR en Gwendolyn Rutten). Op 30 juni werd het wetsvoorstel uiteindelijk definitief goedgekeurd na een stemming in de Senaat. 36 senatoren (S, sp.a, Ecolo, Groen!, CD&V en cdH) stemden voor, 22 stemden tegen (Open Vld, N-VA en Vlaams Belang) en 8 onthielden zich. Ondanks een aantal amendementen haalde de oorspronkelijk door de Kamer goedgekeurde tekst het. Nu nog wachten op een regering die een uitvoersbesluit afkondigt en de verplichte genderdiversiteit in bestuursraden is een feit.

Hierdoor moeten beursgenoteerde ondernemingen en overheidsbedrijven het aantal vrouwelijke leden van hun bestuursraden verplicht tot minstens een derde uitbreiden. Grote beursgenoteerde bedrijven krijgen vijf jaar de tijd om aan de nieuwe norm te voldoen. Als ze over vijf jaar nog steeds niet genoeg vrouwen in hun raden van bestuur hebben, dienen ze bij elke nieuwe benoeming een vrouw aan te stellen, tot het quotum is bereikt. Als ze dat niet doen, verliezen de bestuurders alle voordelen die aan het mandaat verbonden zijn. Is het quotum een jaar nadien nog steeds niet bereikt, dan moet op de algemene vergadering een nieuw bestuur worden aangesteld. Kleinere beursgenoteerde bedrijven krijgen 8 jaar de tijd en overheidsbedrijven zullen reeds vanaf 2012 aan deze regel moeten voldoen vanwege hun voorbeeldfunctie. Deze wet geldt niet voor niet-beursgenoteerde bedrijven.  

Sanctie? De opschorting van alle voordelen (financiële en niet-financiële) van de bestuurders verbonden aan hun mandaat. De voordelen worden opnieuw toegekend wanneer de RvB opnieuw geldig is samengesteld.

Het glazen plafond in België?

Vrouwen zijn nog steeds ondervertegenwoordigd in de bestuursraden van overheidsbedrijven en beursgenoteerde bedrijven. In 2010 hadden 5 van de 20 grootste beursgenoteerde bedrijven geen enkele vrouw in hun bestuursraden.  Gemiddeld is slechts 8,5% van de bestuursraadsleden van deze topbedrijven vrouw.

In vergelijking met hun mannelijke collega’s krijgen vrouwen minder vaak de kans om hoge functies te bekleden. Dit fenomeen heet 'verticale segregatie'. Eén van de verklaringen voor de verticale segregatie is het ‘glazen plafond’, een metafoor voor de bijna onzichtbare barrière die het doorstoten van vrouwen naar de top onmogelijk maakt.

  • Wat zijn de oorzaken van dit glazen plafond? Lees het in de Kwestie: Verticale segregatie: Het glazen plafond
  • Wat zijn de voordelen van meer genderdiversiteit in de bestuursraden, de drempels voor vrouwen en de mogelijke oplossingen? Denk mee in de Kwestie: Bestuursraden  

Quota in Europa

vlag europese unieHet wel of niet invoeren van quota wordt ook op Europees niveau besproken. Werken aan meer gelijkheid in bestuursfuncties is één van de doelen van het Women's Charter 2010 van de Europese Commissie.   

In oktober 2012 heeft de Europese Commissie een stemming uitgesteld voor het voorstel om minimum 40% vrouwen te verplichten in de bestuursraden van Europese bedrijven te verplichten. Het uitstel komt er doordat advocaten de wettelijkheid van het voorstel onder EU-regels in twijfel trekken. Zie: Commission puts gender quota plan on hold (Euractiv, 24/10/2012).

Uit onderzoek in opdracht van het Europees Parlement -2011 (PDF) bij inwoners van de 27 EU-lidstaten blijkt dat slechts 20% van de ondervraagde vrouwen en 18% van de mannen quota als het meest effectieve middel beschouwt om genderdiversiteit te verzekeren in de hoogste rangen. Bekijk de powerpoint-presentatie 100th anniversary of Women’s day: Bridging the gender gap in the EU (ppt 3,5 MB).     

In Noorwegen bestaat sinds 2006 een sanctionerende quotawet die NV's verplicht om minimum 40% vrouwen in de bestuursraden aan te stellen. Deze wet geldt sinds 2008 en sindsdien is het aantal vrouwen in Noorse bestuursraden sterk gestegen. In Frankrijk is in januari 2011 eveneens een sanctionerende quotawet gestemd van min. 40% vrouwen in de bestuursraden van grote bedrijven en overheidsinstellingen. Deze wet is geldig vanaf 2017. Sinds juni 2012 is er ook in Italië een quotawet van 1/3, geldig vanaf 2015.  In Duitsland keurde het parlement in 2012 een quotawet goed.
Genderquota voor overheidsbedrijven en -instellingen bestaan reeds sinds begin 2000 in Denemarken, Noorwegen, Finland en sinds 2006 Zwitserland en IJsland. Ook in IJsland werd in 2010 een quotawet gestemd voor grote en overheidsbedrijven die min. 40% vrouwen in de raden van bestuur verplicht vanaf 2013.  In Spanje werd in 2007 een soort quotawet gestemd, die grote bedrijven aanmoedigt om min. 40% vrouwen in hun bestuursraden op te nemen. Deze wet geldt vanaf 2015 en schrijft geen sancties voor als ze niet nageleefd wordt, maar er zal wel rekening mee gehouden worden bij subsidiëring. Nederland hanteert vanaf 2016 een streefcijfer van minstens 30% vrouwen in bestuursraden, zonder sancties.

Meer? European Commission: Report on gender equality and business leadership, 2011 (PDF 2,4 MB)

Lees meer over de EU en quota en over de cijfers Europese landen: genderdiversiteit aan de top

Waarom wel/geen quota? 

Moeten er quota ingevoerd worden om tot een evenwicht tussen mannen en vrouwen te komen? Dit zijn voor-en tegenargumenten die in het debat aan bod komen:

Pro quota

(Tijdelijke) quota zijn de manier om:

  • snel het evenwicht aan de top te herstellen,
  • om bestaande barrières weg te nemen en de bedrijfswereld te laten wennen aan leidinggevende vrouwen
  • om te garanderen dat er effectief genderdiversiteit aan de top is
    op die manier worden de voordelen van meer vrouwen aan de top sneller gerealiseerd.
  • om vrouwelijke rolmodellen aan te bieden voor andere ambitieuze vrouwen: 'het is dus mogelijk!' 
  • Meer argumenten in: Excuus-truus of ons-kent-ons-fons? (De Standaard, 04/03/2011)

Tegen quota

  • Quota gaan in tegen de basisprincipes van gelijke kansen, aangezien (tijdelijk) de voorkeur wordt gegeven aan de aanstelling van vrouwen boven die van mannen
  • De overheid mag zich niet mengen in privé-bedrijven 
  • Vrouwen zijn bang voor het vooroordeel van de excuustruus: zij krijgen de toppositie enkel om de quota te halen

De vrouwenbeweging over quota

Volgende vrouwenorganisaties lieten in de quota-discussie van zich horen:

  • De Nederlandstalige Vrouwenraad is duidelijk: quota zijn een tijdelijk en noodzakelijk kwaad. De Vrouwenraad is tevreden met de nieuwe quota als aanzet, maar vraagt overheid en bedrijven om omkaderende maatregelen. Lees de extra voorstellen van de Vrouwenraad om de quotawet te doen slagen.   
  • Voor het Vrouwen Overleg Komitee zijn quota een efficiënt instrument om ongelijkheid te bestrijden, een meer democratische samenleving vorm te geven en trage leerlingen te dwingen om een versnelling hoger te schakelen. Voor het standpunt van het VOK: standpunten VOK
  • Ondanks de liberale voorkeur voor het principe van de vrije markt, zijn genderquota voor de Vereniging van Vlaamse Liberale Vrouwen een noodzakelijk kwaad op weg naar een mentaliteitsverandering. Ze vergelijken met de politiek, waar de quota ervoor gezorgd hebben dat men nu veel vlotter pariteit als 'gewoon' gaat beschouwen.
  • KAV is tevreden met de goedkeuring van het wetsvoorstel door de Commissie Handelsrecht, en wijst erop dat quota alleen niet voldoende zijn: bijkomende maatregelen zijn nodig om de deelname van alle vrouwen op alle niveau's van de arbeidsmarkt te stimuleren. Meer: standpunt KAV
  • Zij-kant staat positief tegenover opgelegde quota, maar betreurt de lange overgangstermijnen. Zij-kant hoopt dat de bedrijven daardoor snel werk maken van genderdiversiteit in de bestuursraden, maar ook in de directiecomité’s. Meer: standpunt Zij-kant
  • VIVA Socialistische Vrouwen Vereniging acht de quota in raden van bestuur een belangrijke stap om het evenwicht tussen vrouwen en mannen aan de top concreet te maken. Meer: standpunt VIVA-SVV
  • Alice (zorgt voor de stemming) pleit voor de invoering van wettelijk vastgestelde quota voor bestuursraden in haar Quota-manifest, 2010

wordt verder aangevuld.. 

Meer?

Meer op de RoSa-website:

      Kwesties:


Bestuursraden

      -

Bestuursraden in de wetgeving

      -

Bestuursraden België

      -

Bestuursraden internationaal Arbeid

      -

Arbeidsparticipatie

      -

Gelijk loon

      Tools: Arbeid: Vrouwen in management /ondernemerschap/bestuursraden :

Links naar praktische online hulpmiddelen en instrumenten

Meer in de RoSa-bib:

Raadpleeg de online catalogus en zoek verder op de volgende trefwoorden:  besturen, glazen plafond, quota, bedrijven, arbeidsparticipatie, leidinggevende beroepen  

In het nieuws

Wil CD&V nu vrouwenquota of niet?

 

Aanvullende gegevens