De rechtspositie van een migrant gaat over het formele recht om in een ander land te leven en de plicht om de wetten van dat land na te leven. Landen die de internationale verdragen ondertekend hebben zijn op hun beurt verplicht de mensenrechten van de migranten, vluchtelingen en asielzoekers op hun grondgebied te beschermen.

In Europa, waar de vluchtelingenpopulatie voor 52% uit vrouwen en meisjes bestaat, zijn vele vrouwen op de vlucht voor genderspecifiek geweld, zoals genitale verminking, gedwongen huwelijk, eerwraak, verkrachting, partnergeweld. Vrouwelijke vluchtelingen verdienen dat de gendergerelatieerde schending van hun rechten een expliciete reden tot bescherming vormt. Toch kunnen die vrouwen nog bijna nergens rekenen op asiel wanneer ze omwille van hun vrouwzijn in gevaar zijn. Hier bekijken we wat op dit moment de verdragen en juridische instrumenten zijn, die de rechten van vrouwelijke vluchtelingen en asielzoekers kunnen beschermen. 

Internationale verdragen

Vrouwelijke migranten kunnen zich om te beginnen beroepen op de internationale mensenrechtenverdragen die voor iedereen gelden: UVRM (1948), EVRM (1950) . Daarnaast zijn er verdragen die zich specifiek richten op de bescherming van migranten m/v. Tot slot zijn er verdragen die toegespitst zijn op de bescherming van vrouwelijke migranten.

Arbeidsmigranten, vluchtelingen en ontheemde personen m/v :

Verdragen specifiek voor vrouwelijke migranten:

Internationale organisaties

Europa

De Europese Unie

Op 4 februari 2014 is in het Europees Parlement een resolutie aangenomen over vrouwelijke migranten zonder papieren. Resolutie van 4 februari 2014 over vrouwelijke migranten zonder papieren in de Europese Unie (2013/2115(INI))

Uit de studie in opdracht van de Europese Commissie blijkt dat niet alle lidstaten op dezelfde golflengte zitten waar het de behandeling van gendergerelateerde asielaanvragen betreft. Lees:  Gender related asylum claims in Europe.  A comparative analysis of law, policies and practice focusing on women in nine EU Member States France, Belgium, Hungary, Italy, Malta, Romania, Spain, Sweden and the United Kingdom - (EC 2012) - pdf  

European Country of Origin Information Network is een netwerk van vluchtelingenorganisaties dat als doel heeft actuele, objectieve informatie aan te bieden over herkomstlanden van vluchtelingen. Doelgroep zijn personen en instanties die betrokken zijn bij de asielprocedure. Lees hun gids Country of Origin Information and Women: Researching gender and persecution in the context of asylum and human rights claims (2007) - pdf. 

Mensenhandel m/v is een thema waar de Europese Unie recent sterk mee bezig is. Dat blijkt uit de Richtlijn 2011/36/EU van het Europees Parlement en de Raad van 5 april 2011 inzake de voorkoming en bestrijding van mensenhandel en de bescherming van slachtoffers daarvan, en ter vervanging van Kaderbesluit 2002/629/JBZ van de Raad, die werd aangenomen op 21 maart 2011.  Bekijk de overzichtspagina van de Europese Commissie “Together against trafficking in human beings"

Lees ook de Action Oriented Paper on the external aspects of Trafficking in human beings - pdf. (2009) en de EP-resolutie Rol en plaats van vrouwelijke immigranten in de Europese Unie - pdf. (2006)

Recente studies

Female refugees and asylum seekers: the issue of integration, Silvia Sansonetti, Policy Department C, European Parliament, February 2016  

The reception of female refugees and asylum seekers in the EU – Case Study Germany, Anne Bonewit, Policy Department C, European Parliament, February 2016

No Safety for Refugee Women in the European Route: Report from the Balkans, Women’s Refugee Commission, January 2016  

European Parliament own-Initiative Report on the situation of women refugees and asylum seekers in the EU , 8 maart 2016

Informatie over de vluchtelingencrisis (2016) 

 

Raad van Europa

De Raad van Europa bestrijdt alle vormen van gendergerelateerd geweld op basis van het verdrag van Istanbul of de "Convention on preventing and combating violence against women and domestic violence - pdf. van 12 april 2011.

Geschachtsgerelateerde schendingen van de mensenrechten moeten in aanmerking genomen worden bij de beoordeling van asielaanvragen in de 47 lidstaten. Dat stelt de Raad van Europa in haar  Resolutie 1765 van 8 oktober 2010.

Een commentaar met een lijst nuttige documenten vind je op de webpagina Human rights of refugee and migrant women and girls need to be better protected   

 Zoals de Europese Commissie is ook de Raad van Europa erg begaan met mensenhandel en vrouwenhandel. Bekijk de "anti-trafficking" webpagina

Leestips:

België

Asielrecht

Van alle asielzoekers in België is er één op drie een vrouw. Bij de beoordeling van hun asielaanvraag hebben vrouwen recht op een gelijke behandeling als mannen . Maar dat is niet voldoende: de asielinstanties moeten ook rekening houden met de specifieke redenen waarom vrouwen hun land ontvluchten en met de gevoeligheden van vrouwen tijdens de asielprocedure. Een genderspecifiek beleid is vereist.

In het asielrecht is de genderdimensie niet opgenomen; er zijn geen richtlijnen specifiek voor vrouwelijke asielzoekers. In het Belgisch strafrecht is er de wet van 28 november 2000 betreffende strafrechtelijke bescherming van minderjarigen: genitale verminking meisjes (art. 29).

Opvangwet

Meer dan twintig jaar werd de materiële steun en de opvang van asielzoekers geregeld in de OCMW-wetgeving (wet van 8 juli 1976). Daar kwam verandering in toen de Europese Commissie, via een richtlijn van 27 januari 2003 de lidstaten verplichtte om tegen 5 februari 2005 minimumnormen voor de opvang van asielzoekers in hun nationale wetgeving te voorzien. Voor België gebeurde dat uiteindelijk maar in januari 2007. Sinds dan zijn de regels voor materiële hulp aan asielzoekers gebundeld in één wet: de opvangwet van 12 januari 2007 verscheen in het Belgisch Staatsblad op 7 mei 2007 en is intussen, net als haar uitvoeringsbesluiten volledig van kracht.

Op 22 augustus 2013 zijn een groot aantal wetswijzigingen over de asielprocedure en het asielrecht gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad.

Praktisch

Asiel, opvang, integratie, terugkeer en detentie in België:  Fedasil

Vluchtelingenwerk Vlaanderen biedt juridische bijstand aan asielzoekers in België: juridische helpdesk

Het kenniscentrum gender en etniciteit ella vzw  publiceert informatief materiaal

European Network of Migrant Women

Integratie 

Integratie impliceert een gevoel van verbondenheid  en participatie aan de samenleving in het nieuwe vaderland. Alle burgers m/v van een rechtstaat hebben een aantal sociale, politieke en fundamentele rechten en plichten.

De integratie van vrouwelijke migranten vraagt een genderspecifieke aanpak van het beleid en van organisaties op het terrein. Beleidsondersteunend onderzoek over wat zo'n genderbeleid inhoudt, komt in België nog maar pas op gang.

Lees Verklarende factoren en dynamieken voor vrouwelijke migratie- en integratieprocessen in België: synthese / Brussel : Federaal Wetenschapsbeleid, 2011

Nederland heeft sinds 2007 een Routeplanner inburgering en participatie van allochtone vrouwen .

CeMIS en het Steunpunt Gelijkekansenbeleid voerden een onderzoek naar de structuur en werking van Marokkaanse, Turkse en Russischtalige vrouwenverenigingen in Vlaanderen. Het veldwerk werd in Antwerpen, Genk en Gent uitgevoerd. Het rapport De structuur en werking van allochtone vrouwenverenigingen (2008). - pdf kan u downloaden.

Organisaties voor inburgering