Boekentips gender en vriendschap
Elke editie van de Uitgelezen zet een vijftiental, al dan niet nieuwe, boeken uit onze collectie in de kijker over een specifiek onderwerp. De lente-editie van 2026 zoomt in op gender en vriendschap. Hieronder lees je onze korte besprekingen van een selectie boeken over dit topic.
Hélène Giannecchini
Un désir démesuré d'amitié
Paris: Éditions du Seuil, 2024. 267 p.
‘Een deel van mijn geschiedenis is me nooit meegegeven’, schrijft Hélène Giannecchini in de inleiding van Un désir démesuré d’amitié. Voor de auteur volstond het niet dat haar ouders de familiegeschiedenis vertelden. Giannecchini ziet zichzelf niet alleen als erfgenaam van haar bloedverwanten, maar ook van een lange traditie van mensen die hun leven vormgaven via gekozen families. ‘Ik heb veel aan hen te danken en zij hebben mijn bestaan mogelijk gemaakt,’ schrijft ze. Toch krijgt vriendschap zelden een plaats in archieven: de sporen ervan zijn kwetsbaar en verdwijnen vaak wanneer mensen overlijden. Aan de hand van ongepubliceerde foto’s uit queer archieven onderzoekt het boek de politieke kracht van vriendschap en stelt het de vraag hoe we een alternatieve genealogie kunnen opbouwen, met name voor queer personen die vaak uit minachting uit archieven geweerd worden.
Nancy K. Miller
My Brilliant Friends: Our Lives In Feminism
New York, N.Y.: Columbia University Press, 2019. 222 p.
In deze biografie lees je het verhaal van drie vrouwen die elkaar leerden kennen tijdens de tweede feministische golf. De insteek van het boek overlapt dan ook met de feministische leuze van die tijd: het persoonlijke is politiek. Nancy K. Miller analyseert de vriendschap tussen wetenschappers en literaire critici Carolyn Heilbrun, Diane Middlebrook en Naomi Schor, die dankzij hun band een door mannen gedomineerde sector konden betreden. Miller maakt zo duidelijk dat vrouwelijke vriendschappen de samenleving kunnen hervormen en patronen van uitsluiting kunnen doorbreken.
Elora Halim Chowdhury & Liz Philipose
Dissident Friendships: Feminism, Imperialism, And Transnational Solidarity
Urbana, Illinois: University of Illinois Press, 2016. 260 p.
Dissident Friendships bundelt een reeks essays over vriendschappen tussen vrouwen als vorm van verzet en solidariteit. Vriendschap wordt daarbij gezien als een feministische praktijk, waarbij relaties en vormen van genegenheid ontstaan ondanks structuren die vrouwen van elkaar proberen te scheiden. Het boek verkent hoe feministische solidariteit over nationale en culturele grenzen heen kan ontstaan, ondanks onderdrukkende systemen zoals neoliberalisme, imperialisme en militarisme. De auteurs schetsen daarbij niet enkel een rooskleurig beeld, maar bespreken ook de uitdagingen en machtsverhoudingen die zulke solidariteit met zich meebrengt.
Marilyn Yalom & Theresa Donovan Brown
The Social Sex: A History Of Female Friendship
New York: Harper Perennial, 2015. 382 p.
Auteur en historica Marilyn Yalom duikt samen met coauteur Theresa Donovan Brown de geschiedenis in om te onderzoeken hoe de kijk op vriendschap is geëvolueerd. Ze vertrekken vanuit het gegeven dat, in sterk contrast met vandaag, er enkele eeuwen geleden gedacht werd dat alleen mannen betekenisvolle relaties konden ontwikkelen, en dat vriendschappen tussen vrouwen futiel waren. De auteurs beargumenteren aan de hand van een overzicht van geschiedenis, literatuur, filosofie, religie en popcultuur dat houdingen ten opzichte van vriendschap, zowel tussen vrouwen als tussen mannen, blijven evolueren.
Anna Muraco
Odd Couples: Friendships At The Intersection Of Gender And Sexual Orientation
Durham: Duke University Press, 2012. 194 p.
Kunnen vriendschappen een barometer zijn voor verschuivende sociale normen op het vlak van gender en seksualiteit? Volgens socioloog Anna Muraco wel. Om dat te beargumenteren onderzoekt ze vriendschappen tussen homoseksuele mannen en heteroseksuele vrouwen enerzijds, en homoseksuele vrouwen en heteroseksuele mannen anderzijds. Muraco stelt dat deze vriendschappen rigide gendernormen in vraag stellen: de rollen die mannen en vrouwen in elkaars leven zouden moeten spelen, worden hier namelijk uitgedaagd. De aannames dat mannen en vrouwen fundamenteel verschillend zijn en dat ze alleen betekenisvolle relaties met elkaar kunnen hebben als die romantisch zijn, worden in dit boek onderuitgehaald.
Geoffrey L. Greif
Buddy System: Understanding Male Friendships
Oxford: Oxford University Press, 2009. 304 p.
De Amerikaanse onderzoeker en therapeut Geoffrey L. Greif ging met bijna 400 mannen in gesprek over wat vriendschap voor hen betekent. In Buddy System: Understanding Male Friendships onderzoekt hij in vier delen waarom vriendschappen tussen mannen cruciaal zijn voor hun gezondheid en welzijn. Hij onderscheidt daarbij vier types vriendschappen en laat zien hoe die bijdragen aan een gelukkig leven. Op basis van 120 aanvullende gesprekken met vrouwen vergelijkt hij zijn bevindingen met vrouwelijke vriendschappen en onderzoekt hij wat mannen daarvan kunnen leren.
Laura C. Forster & Joel White, 2025
Friends in Common: Radical Friendship and Everyday Solidarities
London: Pluto Press, 2025. 262 p.
Friends in Common onderzoekt hoe vriendschap sociale verandering teweeg kan brengen. Historica Laura C. Forster en onderzoeker Joel White stellen dat inzicht in de radicale mogelijkheden van vriendschap voor een verschuiving kan zorgen in de manier waarop er naar familie, werk en politiek gekeken wordt. Vriendschap vormt volgens de auteurs de basis voor gemeenschappen en solidariteit, en kan zo fundamenteel zijn voor revolutionaire ideeën.
Tiffany Watt Smith
Bad Friend. A Century Of Revolutionary Friendships
London: Faber & Faber, 2025. 319 p.
In Bad Friend beschrijft de Britse cultuurhistoricus Tiffany Watt Smith een eigenzinnige geschiedenis van vrouwelijke vriendschap en herwaardeert ze het idee van de ‘slechte vriendin’. Ze belicht uiteenlopende vormen van hechte relaties tussen vrouwen — van vriendschappen op school tot activistische netwerken en wooncollectieven van oudere vrouwen — die vaak als te intens, te intiem of te afwijkend werden gezien. Door historische voorbeelden uit uiteenlopende culturele contexten te combineren met interviews en persoonlijke reflecties, bevraagt Smith de hardnekkige ideeën over wat een ‘goede’ of ‘slechte’ vriendin is en pleit ze voor een ruimer en minder moraliserend begrip van vriendschap.
Klara Goedecke
Men's Friendships as Feminist Politics? Power, Intimacy, and Change
Palgrave MacMilan, 2022. 198 p.
Klara Goedecke brengt in dit academische boek feministische theorie samen met onderzoek naar vriendschap. Vanuit een feministisch perspectief analyseert ze de vriendschappen van (pro)feministische heteroseksuele mannen in Zweden op basis van interviews. Ze onderzoekt onder meer intimiteit en fysieke aanraking, diepgaande gesprekken en fysieke nabijheid, en hoe deze relaties samenhangen met heteronormativiteit en gegenderde verwachtingen rond vriendschap. Het boek laat zien hoe mannelijke vriendschappen dominante ideeën over mannelijkheid kunnen bestendigen, maar ook bevragen en veranderen, en hoe vriendschap een feministische praktijk kan zijn.
Claire Cohen
BFF? The Truth About Female Friendship
Penguin, 2023. 306 p.
Waarom houden sommige vriendschappen een leven lang stand, terwijl andere langzaamaan verwateren? Kan je met een vriend(in) “uit elkaar gaan”? En bestaat er echt zoiets als “best friends forever”? In BFF? onderzoekt journalist Claire Cohen de betekenis van vriendschap tussen en voor vrouwen. Via onderzoek en interviews gaat ze na hoe vrouwenvriendschappen ontstaan, veranderen en soms ook stuklopen. Met dit boek wil Cohen het romantische ideaal van ‘die ene beste vriendin voor altijd’ doorbreken, en zowel de schoonheid als de complexiteit tonen van de realiteit van vrouwenvriendschappen vandaag.
Niobe Way
The Crisis Of Connection: Roots, Consequences And Solutions
New York University Press, 2018. 502 p.
Een gebrek aan empathie, stijgende suïcidecijfers en groeiende eenzaamheid wijzen op een bredere ‘crisis van verbondenheid’. In vijf delen onderzoeken wetenschappers en praktijkwerkers hoe die crisis is ontstaan en welke gevolgen ze heeft. Ze doorbreken het idee dat de mens van nature vooral individualistisch is en benadrukken dat sociale en emotionele behoeften centraal staan in ons bestaan. Het boek sluit af met concrete manieren om de crisis aan te pakken en opnieuw meer verbondenheid en solidariteit te creëren.
Rachel Cooke
The Book Of Women’s Friendship
W.W. Norton & Company, 2025. 380 p.
Deze indrukwekkende anthologie over vriendschap tussen vrouwen omvat fragmenten van uiteenlopende auteurs en denkers: van Emily Dickinson, Virginia Woolf en Charlotte Brönte tot Anaïs Nin, Elena Ferrante en Zadie Smith. Samensteller Rachel Cooke belicht de rijke ervaringen met en belevingen van platonische liefde van vrouwen voor vrouwen: een onderwerp dat in de geschiedschrijving vaak wordt ondergeschikt aan romantische relaties met mannen, maar dat Cooke naar waarde weet te schatten. Opgedeeld in verschillende hoofdstukken die elk een andere levensfase belichten, nodigt dit boek uit om ook stil te staan bij de rol die vriendschap in ons eigen leven speelt.
Michael Pedersen
Boy Friends: A Memoir of Joy, Grief and Male Friendships
Faber & Faber, 2022. 223 p.
Wat begon als brieven aan een vriend die vroegtijdig stierf, als deel van zijn rouwproces, groeit in dit persoonlijke en toegankelijke boek uit tot een ode van Michael Pedersen aan zijn vriend en aan de mannelijke vriendschappen die zijn leven hebben gevormd. Tegelijk opent hij het gesprek over suïcide, verslaving, intimiteit, kwetsbaarheid en verdriet, en over hoe deze thema’s samenhangen met ideeën over mannelijkheid en vriendschap tussen mannen.
Selma Franssen
Vriendschap in tijden van eenzaamheid
Houtekiet, 2022. 229 p.
Journalist Selma Franssen buigt zich over de rol van vriendschap in onze levens, over maatschappelijke normen en verwachtingen rond vriendschap, en over uiteenlopend onderzoek over vriendschap evenals het ontbreken daarvan. RoSa was specifiek geïnteresseerd in het hoofdstuk over hoe we vriendschap tussen vrouwen anders percipiëren dan onder mannen, en hoe die banden onder invloed van maatschappelijke factoren anders gesmeed en onderhouden worden. Een laagdrempelig en fijn boek, in de woorden van Franssen zelf: een ode aan goede vrienden!
Marilyn Friedman
What Are Friends For? Feminist Perspectives On Personal Relationships And Moral Theory Cornell University Press, 1993. 276 p.
Vanuit de moraalfilosofie onderzoekt Marilyn Friedman hoe zorg, persoonlijke relaties en rechtvaardigheid vorm krijgen in een samenleving waarin genderongelijkheid bestaat. Ze benadrukt het belang van ‘gekozen’ relaties (‘communities of choice’), zoals vriendschappen en vrijwilligersorganisaties, als alternatief voor traditionele familierelaties. Tegelijk belicht ze de gegenderde aard van zorg en relaties en het transformatieve potentieel van vriendschap voor individuen en samenlevingen.
Kim Hana & Hwang Sunwoo
Two Women Living Together
Ecco, 2025. 241 p.
De Zuid-Koreaanse beste vriendinnen Hana en Sunwoo kozen er in hun twintiger jaren bewust voor om alleen te wonen. Toen ze veertig werden, ervaarden ze allebei echter veel eenzaamheid. Ze weigerden om deze eenzaamheid in te ruilen voor een huwelijk, en dus kozen ze ervoor om samen een huis te kopen en er als chosen family samen te wonen. In Two Women Living Together beschrijven ze hun ervaringen en hoe ze traditioneel huiselijk geluk herdefiniëren door te kiezen voor een eigen invulling van partnerschap, liefde en een thuis die niet gebaseerd is op traditie, maar op bewuste keuzes.
Stefan Robinson & Eric Anderson
Bromance: Male Friendship, Love And Sport
Palgrave Macmillan, 2022. 278 p.
Jonge mannen geven geleidelijk een nieuwe invulling aan wat mannelijke vriendschappen betekenen en aan wat het inhoudt om een man te zijn. Daarmee spreken zij het stereotype tegen dat vriendschappen tussen mannen oppervlakkig zouden zijn. Bromances zijn volgens Stefan Robinson en Eric Anderson een meer emotionele en intieme vorm van vriendschap. De auteurs stellen dat deze culturele verschuiving samenhangt met afnemende homofobie. Opvallend genoeg is de bromance volgens de auteurs het meest zichtbaar in de sportwereld, een omgeving die traditioneel juist wordt gezien als homofobisch en hypermasculien.
Meer weten?
- Uitgelezen Lente 2026: Lente 2026: Gender en vriendschap
- RoSa leest: Deep Secrets - Niobe Way
- RoSa leest: BFFs. The Radical Potential of Female Friendship - Anahit Benrooz
- RoSa luistert: Podcast Now and Men over mannenvriendschappen en mankeeping