NRC Podcast met filosoof en vroedkundige Rodante van der Waal over geboortezorg
In de categorie RoSa luistert bespreken we interessante podcasts over gender en/of feminisme die ons opvallen, die we warm aanbevelen of die we kritisch onder de loep nemen. Deze keer luisteren we naar een aflevering van Het Uur, de interviewpodcast van NRC. Presentator Pieter van der Wielen verwelkomt filosoof en vroedkundige Rodante van der Waal die recent haar nieuwe politiek-filosofische boek Baas in eigen buik: een essay over reproductieve rechtvaardigheid (2025) publiceerde.
Verwijzend naar de titel van haar boek duikt Van der Wielen meteen het interview in. Het verbaasde hem om opnieuw foto’s te zien van protesterende vrouwen met de slogan “Baas in eigen buik” op hun buik geschreven - een slogan die we kennen uit de tweede feministische golf. Is de klok teruggedraaid, vraagt hij. Of hebben we sinds de jaren 1960 en 1970 dan niets bereikt?
Volgens Van der Waal is er wel degelijk veel vooruitgang geboekt, maar emancipatie is geen rechte lijn. Het is een grillig proces, met momenten van vooruitgang maar ook van backlash en tegenreactie. Ze verwijst daarbij naar recente ontwikkelingen rond reproductieve rechten wereldwijd.
Het gesprek zoomt uit naar de bredere politieke context: de wereldwijde druk op abortusrechten, de impact van criminalisering, en de manier waarop anti-abortusdiscours samenhangt met verrechtsing, wit suprematisme en pronatalistische politiek. Van der Waal wijst daarbij ook op de hypocrisie die soms in dat discours schuilt. Het “ongeboren leven” wordt verdedigd als absolute waarde, terwijl andere levens - bijvoorbeeld die van kinderen in oorlogsgebieden - nauwelijks dezelfde bescherming krijgen. “Over welk leven gaat het? En welk leven is het waard geleefd te worden en beschermd te worden?”, vraagt ze zich af.
Ook de taal rond abortus komt aan bod. Volgens Van der Waal zit in de term “ongeboren leven” al een impliciete norm besloten: het suggereert dat dit leven geboren moet en zal worden. Zij verkiest daarom neutralere, medische termen zoals embryo, foetus en baby.
Als vroedkundige brengt Van der Waal ook de dagelijkse praktijk van reproductieve zorg binnen in het gesprek. Zo pleit ze ervoor om abortuszorg meer te integreren in de reguliere geboortezorg, bijvoorbeeld via vroedvrouwen. Dat zou volgens haar niet alleen medisch logisch zijn, maar ook ruimte bieden voor betere emotionele begeleiding bij de pijn en complexe emoties die een abortus teweeg kunnen brengen.
Ze wijst daarbij ook op de zelfcensuur binnen pro-choice kringen. Volgens Van der Waal spreken we te weinig over de gemengde gevoelens die na een abortus kunnen bestaan. De vrees dat zelfs de kleinste uiting van twijfel of spijt wordt gerecupereerd door tegenstanders om het recht op zelfbeschikking in te perken, maakt dat deze emoties soms taboe blijven. Toch is het volgens haar normaal dat een ingrijpende ervaring zoals abortus niet alleen gepaard gaat met vastberadenheid en opluchting: emoties die volgens haar het vaakst voorkomen.
Afgezien van politiek discours en taal spreken Van der Wielen en Van der Waal ook uitgebreid over de praktische realiteit van reproductieve zorg. Zo gaat het onder meer over de opkomst en impact van cyclusapps, over de medicalisering van zorg en over obstetrisch geweld.
Kritische noot
Op het einde van het gesprek schetst Van der Waal hoe zij de toekomst van reproductieve vrijheid ziet. Reproductieve rechtvaardigheid gaat volgens haar niet alleen over het recht om al dan niet kinderen te krijgen, maar ook over de manier waarop. Hoe wil je bevallen? Welke zorg krijg je? En onder welke omstandigheden kan je kinderen opvoeden?
Tegelijk blijven sommige onderbelichte thema’s in debat ook in deze podcast slechts kort aangestipt: de rol van mannen in reproductieve verantwoordelijkheid bijvoorbeeld of de juridische obstakels waar trans personen tegenaan lopen in reproductieve zorg.
Hoewel Het Uur ruimte biedt voor een uitgebreid gesprek, valt op dat Van der Wielen regelmatig stellingen voorlegt waar hij het zelf al roerend mee eens is. Dat maakt het interview soms minder kritisch en bevragend dan het had kunnen zijn. Dat wordt echter goed opgevangen door van der waal die zich als filosoof genuanceerd en scherp toont, en zelf de diepgang in het gesprek opzoekt.
Het resultaat is een politiek én persoonlijk gesprek dat helder laat zien hoe individuele ervaringen van zwangerschap, abortus en bevallen verbonden zijn met bredere maatschappelijke structuren en ongelijkheden. Een aanrader!
Wie nog het beluisteren van deze podcast nog steeds op zijn honger blijft zitten, kan het boek van Rodante van der Waal lenen in onze bibliotheek.
In de pers:
Met dit zorgsysteem is het logisch dat vrouwen alleen willen bevallen (NRC, 16/01/2026)
Rodante van der Waal geeft een indrukwekkend antwoord op de vraag: is de baarmoeder van de vrouw? ★★★★★ (De Standaard+, 15/01/2026)
Rodante van der Waal: 'Dat klompje cellen vinden we belangrijker dan het volwassen leven van de vrouw' | Filosoof/vroedvrouw (NRC, 09/01/2026)
'Freebirth': waarom kiezen sommige vrouwen voor een bevalling zonder medische hulp? (VRT NWS, 28/11/2025)
De bevalling als mensenrecht (De Groene Amsterdammer, 11/10/2025)
Twijfelen aan de pil is helemaal niet verkeerd (NRC, 25/09/2023)
Niet alleen abortus, ook de bevalling is een zaak voor feministen (NRC, 15/09/2023)
Aanraders uit de RoSa-bibliotheek:
Baas in eigen buik: een essay over reproductieve rechtvaardigheid / Rodante van der Waal, 2025
Birth Justice: From Obstetric Violence To Abolitionist Care / Rodante van der Waal, 2025
De politiek van vruchtbaarheid: een filosofie van sterilisatie / Suzanne Roes, 2024
Ei, foetus, baby: een nieuwe geschiedenis van zwangerschap / Trudy Dehue, 2023
#RoSaluistert #Podcast #NRC #Geboorte #Abortus #Zorg #Feminisme #Rechten