Kim Nelis
Het einde van het kerngezin : waarom liefde, relaties en families er vandaag anders uitzien
Gent : Borgerhoff & Lamberigts, 2026, 214 p. (binnenkort beschikbaar)
Psychotherapeut en auteur Kim Nelis gaat in haar tweede boek ‘Het einde van het kerngezin?’ op zoek naar wat het vandaag betekent om samen te leven en een gezin te vormen. Ze onderzoekt hoe onze kijk op liefde, relaties en families evolueert aan de hand van persoonlijke verhalen, psychologische inzichten en maatschappelijke reflecties. Nelis neemt daarbij het romantische ideaal van een kerngezin met een moeder, vader en kinderen kritisch onder de loep en illustreert welke druk deze norm oplegt. In haar boek verkent ze nieuwe vormen van samenleven die het verlangen naar verbinding centraal stellen en maakt ze duidelijk dat liefde, relaties en families heel wat verschillende vormen kunnen aannemen.
Michèle Barrett & Mary McIntosh
The anti-social family
London : Verso Books , 2025, 176 p.
Het stereotiepe kerngezin vertegenwoordigt een minderheid van de huishoudens, maar het blijft een sterke ideologie. Dit klassieke sociaal-feministische boek legt uit hoe het gezin ongelijkheid versterkt en stelt de vraag: waarom geniet het kerngezin zoveel steun, ook onder feministen en op links? Het boek laat zien dat vrouwen in klassieke kerngezinnen vaak meer verantwoordelijkheid dragen voor het huishouden en de zorg voor kinderen. De auteurs vinden daarom dat we niet alleen het gezin moeten veranderen, maar ook moeten nadenken over andere manieren van samenleven en voor elkaar zorgen.
Hélène Giannecchini
Un désir démesuré d'amitié
Paris : Éditions du Seuil , 2024, 267 p.
Hoe spreek je over vriendschap en over de familie die we zelf kiezen? In dit autobiografische essay gaat Hélène Giannecchini op zoek naar haar verleden en verkent ze de vele banden die haar leven vormgeven. Doorspekt met nooit eerder gepubliceerde foto's uit queer archieven is dit een krachtig en gevoelig boek over vriendschap en de politieke kracht ervan. Tegelijk stelt het de vraag naar afstamming: hoe stel je een alternatieve genealogie samen en red je levens van de vergetelheid? Het boek maakt daarbij een onverwachte en ontroerende omweg langs de mensen die gemeenschap opbouwden tijdens de hiv/aidscrisis van de jaren 1980 en 1990.
Cindy Barukh Milstein
Constellations of care : anarcha-feminism in practice
London : Pluto Press , 2024, 442 p.
Constellations of Care: Anarcha-Feminism in Practice is een verzameling van zorgpraktijken in radicale ruimtes over de hele wereld. Het boek bespreekt voorbeelden zoals gemeenschapskeukens, medische collectieven, gekraakte sociale centra en queer-theatergroepen, van Ljubljana tot Mexico-Stad. Cindy Barukh Milstein laat zien hoe feministische groepen die betrokken zijn bij sociale strijd zorg centraal stellen in hun werk om het dagelijks leven te ondersteunen en ruimte te creëren voor radicale verandering.
Laura Boyle
Monogamy? In this economy? Finances, childrearing, and other practical concerns of polyamory
London : Jessica Kingsley Publishers , 2024, 190 p.
Dit praktische en toegankelijke boek biedt inzicht in hoe polyamoureuze families concreet vorm kunnen krijgen. Het behandelt thema’s als wonen, financiën, ouderschap en opvoeding. Het is geen kant-en-klaar stappenplan, maar biedt wel houvast bij veelvoorkomende vragen en uitdagingen en bespreekt mogelijke oplossingen en voorbeelden.
Olga Bronnikova & Matthieu Renault
Kollontaï : défaire la famille, refaire l'amour
Paris : La Fabrique , 2024, 283 p.
Dit Franstalige biografische werk over feministisch denker Alexandra Kollontaï bespreekt haar visie op liefde, seksualiteit en samenleven. Kollontaï beschouwde het opheffen van de privéfamilie en het collectiviseren van zorg- en opvoedingstaken als essentiële onderdelen van een socialistische en feministische revolutie. De auteurs bespreken niet alleen de centrale ideeën in haar werk, maar gaan er ook kritisch op in. Ze belichten de valkuilen en tekortkomingen van haar denken, maar ook de relevantie en inspiratie van Kollontaïs werk vandaag, mits actualisering.
M. E. O’Brien
Family abolition : capitalism and the communizing of care
London : Pluto Press , 2023, 290 p.
In dit boek bespreekt M. E. O’Brien de fundamentele kritieken op het gezin, de historische en koloniale wortels ervan en manieren waarop mensen zich daartegen hebben verzet doorheen de geschiedenis. Vanuit een marxistisch en queer-feministisch perspectief pleit O’Brien voor het afschaffen van het gezin en het collectiviseren van zorg. Als alternatief stelt de auteur het idee van een commune voorop.
Kristen Ghodsee
Alledaags Utopia : wat tweeduizend jaar experimenteren ons kan leren over het goede leven Berchem : EPO , 2023, 399 p.
(ook beschikbaar in het Engels)
Ghodsee duikt in de wereldgeschiedenis om inspiratie op te doen voor alternatieve manieren om de samenleving te organiseren. Ze toont zowel de tijdloosheid van dit vraagstuk als de uiteenlopende antwoorden die erop zijn geformuleerd. Zo bespreekt ze historische voorbeelden van religieuze gemeenschappen en cohousingprojecten tot microdistricten en ecofeministische, zelfvoorzienende samenlevingsvormen. De auteur wil het begrip utopie terugwinnen en pleit niet voor een grootse, perfecte revolutie, maar voor een pragmatische benadering en het realiseren van micro-utopieën binnen het huidige systeem.
Gabrielle Richard
Faire famille autrement
Paris : Binge Audio Éditions , 2022, 159 p.
Er lijkt maar één manier te bestaan om een gezin te vormen: een man en een vrouw, in een monogaam koppel. Alles wat van die norm afwijkt (lesbische ouders, homo-ouders, trans ouderschap) stuit op kritiek of verontwaardiging. En toch bestaan queer gezinnen wel degelijk. Aan de hand van getuigenissen van queer ouders toont Gabrielle Richard aan dat de genderrollen binnen ouderschap allesbehalve "natuurlijk" zijn: je kan een kind verwekken of niet, dragen of niet, borstvoeding geven zonder het gedragen te hebben, alleen of met meerderen opvoeden. Een boek dat uitnodigt om anders over familie te denken, voorbij genderverwachtingen en de ongelijkheid die ze met zich meebrengen.
Sophie Lewis
Full surrogacy now : feminism against family
London : Verso , 2019, 216 p.
De Duits-Britse auteur Sophie Lewis werpt in dit boek een kritische blik op de industrie die schuilgaat achter draagzwangerschappen. In zes hoofdstukken beargumenteert Lewis waarom het huidige systeem rond draagzwangerschappen radicaal moet veranderen. Ze gaat daarbij uit van het idee dat zwanger zijn voor een ander gezien moet worden als arbeid en onderzoekt hoe die arbeid vrij van uitbuiting kan zijn. Ze heeft het onder meer over het centraal stellen van de personen die zwanger zijn voor een ander en stelt de waarde die wij hechten aan een genetische band tussen ouder en kind in vraag. Geen easy read, wel een diepgravend boek met een radicale visie op draagzwangerschappen.
Daniela Cutas & Sarah Chan
Families : beyond the nuclear ideal
London : Bloomsbury , 2014, 221 p.
Het boek onderzoekt verschillende relatie- en gezinsvormen die afwijken van het traditionele kerngezin, zoals polyamorie, eenoudergezinnen, ouderschap door koppels van hetzelfde geslacht en gezinnen die ontstaan door kunstmatige voortplanting. De auteurs stellen de vraag waarom het kerngezin vaak als ideaal wordt gezien en hoe maatschappelijke veranderingen hebben geleid tot meer verschillende manieren van samenleven en gezinsvorming.
Maurice Godelier
The metamorphoses of kinship
London : Verso , 2011, 638 p.
The Metamorphoses of Kinship is een antropologisch werk dat onderzoekt hoe verwantschaps- en gezinsstructuren in de moderne westerse samenleving zijn veranderd. De schrijver plaatst deze ontwikkelingen in een bredere context door te kijken naar de ervaringen van de mensheid met onderwerpen zoals afstamming, seksualiteit en seksuele verboden. Tegelijkertijd bestudeert de schrijver de ontwikkeling van westerse huwelijks- en familietradities vanaf de negentiende eeuw tot vandaag. De schrijver stelt dat deze veranderingen niet het einde van verwantschap betekenen, maar eerder een opmerkelijke transformatie ervan, waardoor sommige aspecten van de moderne westerse samenleving dichter bij de ‘traditionele’ samenlevingen komen die door antropologen worden bestudeerd.
Sarah Blaffer Hrdy
Een kind heeft vele moeders: hoe de evolutie ons sociaal heeft gemaakt
Amsterdam : Nieuw Amsterdam Uitgevers , 2009, 448 p.
In negen hoofdstukken beargumenteert de Amerikaanse antropoloog Sarah Blaffer Hrdy waarom gedeelde zorg voor kinderen ons sociaal heeft gemaakt. Ze gaat daarvoor terug naar een tijd waarin leefgemeenschappen de norm waren en kinderen door heel wat verschillende zorgfiguren werden grootgebracht. Door die veelheid aan zorgfiguren ontstonden relaties die er voordien niet waren, waardoor mensen nieuwe emotionele vaardigheden moesten ontwikkelen om met elkaar te kunnen samenleven. It takes a village to raise a child vormt het uitgangspunt van dit boek en illustreert hoe gedeelde zorg voor kinderen heeft gezorgd voor de ontwikkeling van eigenschappen zoals empathie.
Ryan Conrad
Against equality: queer revolution, not mere inclusion
Edinburgh: AK Press, 2014, 260 p.
Het Against Equality Collective stelt kritische vragen bij LGBTQIA+-politiek en het streven naar gelijke rechten binnen bestaande instituties. Zo stellen de auteurs onder meer de deelname van LGBTQIA+-personen aan het leger en het streven naar huwelijksgelijkheid ter discussie. Volgens hen bevestigt het huwelijk het (kern)gezin als norm en blijven andere samenlevingsvormen daardoor gemarginaliseerd. Ze pleiten voor een radicale queer revolutie die niet inzet op assimilatie en acceptatie, maar op andere vormen van zorg en gemeenschappelijke ondersteuning.
Uitgelezen is onze driemaandelijkse nieuwsbrief boordevol lees-, kijk- en luistertips over een thema op het snijvlak van gender en feminisme. Naast een prikkelende inleiding over het onderwerp vind je er besprekingen van boeken die je kan uitlenen in de RoSa-bibliotheek, maar ook van podcasts, documentaires, video’s of exposities. Nooit meer een Uitgelezen missen?
