Boekentips manosfeer en femosfeer
Elke editie van de Uitgelezen zet een vijftiental, al dan niet nieuwe, boeken uit onze collectie in de kijker over een specifiek onderwerp. De wintereditie van 2025 zoomt in op de manosfeer/femosfeer. Hieronder lees je onze korte besprekingen van een selectie boeken over dit belangrijke topic. JOmdat de literatuur over de femosfeer nog in haar kinderschoenen staat, zal je merken dat we - naast werken over de manosfeer - gekozen hebben voor boeken die de ideologische fundamenten van de femosfeer onderbouwen.
James Bloodworth
Lost Boys: A Personal Journey Through The Manosphere
London: Atlantic Books, 2025. 305 p.
Journalist James Bloodworth ging undercover in de manosfeer. Eerder in zijn leven kwam hij al onbewust bij de manosfeer terecht in zijn persoonlijke zoektocht naar antwoorden op levensvragen. Bijna twintig jaar later duikt Bloodworth opnieuw in de complexe wereld van de manosfeer, maar dit keer met een aantal onderzoeksvragen. Wat zegt de opkomst van de manosfeer over onze huidige tijd? Waarom voelen jongens en mannen zich aangetrokken tot de manosfeer? En wat kunnen we eraan doen? Bloodworth biedt aan de hand van voorbeelden een toegankelijke kijk op de manosfeer via de toelichting van de vele platformen, bekende figuren, het taalgebruik en de heersende overtuigingen. Hij beschrijft niet enkel, maar geeft ook de nodige duiding en analyse.
Jamie Tahsin & Matt Shea
Clown World: Four Years Inside Andrew Tate’s Manosphere
Londen: Quercus Publishing, 2024. 259 p.
Met Clown World: Four Years Inside Andrew Tate’s Manosphere geven journalisten en filmmakers Jamie Tahsin en Matt Shea een inkijk in hun vierjarig onderzoek naar Andrew Tate. Ze onderzochten hoe Tate evolueerde van een gefaalde reality TV-ster naar een misogyne crimineel met een grote impact op miljoenen jongeren. Het boek is een vervolg op hun documentaire ‘Andrew Tate: the man who groomed the world’ (2023) waarin voor het eerst een slachtoffer van Tate sprak over het seksuele en fysieke geweld dat ze heeft ervaren.
Deniese Kennedy-Kollar
Extremism And Radicalization In The Manosphere: Uprising Beta
New York: Routledge, 2024. 141 p.
Kennedy-Dollar richt zich met dit boek op onderzoekers en studenten die zich willen verdiepen in de ideologie van de manosfeer. Aan de hand van quotes worden dominante attitudes, waarden en overtuigingen uit de manosfeer blootgelegd en wordt onderzocht wat de aantrekkingskracht is van de manosfeer. Het boek verschaft tekst en uitleg over verschillende subgroepen binnen deze online wereld zoals Pick-up Artists, Men Going Their Own Way (MGTOW) en Involuntary Celibates (Incels), net als over het fenomeen The Red Pill. Tot slot licht Kennedy-Dollar toe hoe de manosfeer bijdraagt aan de radicalisering van mannen naar extreemrechts en gewelddadig extremisme.
Frazer Heritage
Incels And Ideologies: Exploring How Incels Use Language To Construct Gender And Race
Cham: Palgrave Macmillan, 2023. 243 p.
Incels, kort voor Involuntary Celibates, is de naam van een groep ‘onvrijwillige vrijgezellen’, ofte mannen die ongewild geen seks hebben en zich van daaruit kunnen vinden in een misogyne ideologie: vrouwen hebben volgens hen schuld aan hun seks- en relatieloze leven. In Incels And Ideologies: Exploring How Incels Use Language To Construct Gender And Race schetst Heritage hoe de incel-community eruit ziet en welke ethische overwegingen belangrijk zijn bij onderzoek naar deze gemeenschap. Het boek bespreekt op welke manieren incels taal gebruiken om gender en ras te construeren en theoretiseert de uitingen van incels rond mannelijkheid binnen het kader van bredere sociale- en literatuurwetenschappen.
Karen Lee Ashcraft
Wronged And Dangerous: Viral Masculinity and The Populist Pandemic
Bristol: Bristol University Press , 2022. 253 p.
Hoe verbinden traditionele ideeën rond mannelijkheid zich met extreemrechtse bewegingen? Professor Karen Lee Ashcraft onderzoekt het in Wronged And Dangerous. Ashcraft vraagt zich af of populisme gevoed, verspreid en versterkt wordt door mannen die het gevoel hebben dat hun mannelijkheid onder druk staat. Ze onderbouwt haar argument dat gender en populisme onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn in 20 hoofdstukken over onder andere klasse, cultuur, identiteitspolitiek en de manosfeer.
Jacob Johanssen
Fantasy, Online Misogyny and The Manosphere: Male Bodies Of Dis/Inhibition
Londen: Routledge, 2022. 247 p.
Fantasy, Online Misogyny and The Manosphere: Male Bodies of Dis/Inhibition onderzoekt online vrouwenhaat en de manosfeer vanuit een psychoanalytisch perspectief. Auteur Jacob Johanssen beschrijft hoe mannen binnen de manosfeer zich in een staat van dis/inhibitie bevinden die zich enerzijds uit in een slachtofferrol die ze zichzelf toewijzen, en anderzijds in vijandigheid ten aanzien van vrouwen en het vastgrijpen van macht. Het boek omvat bijdragen van verschillende psychoanalytische denkers die verscheidene communities binnen de manosfeer analyseren, zoals incels, Men Going Their Own Way (MGTOW), NoFap Users en Alt-Right YouTubers.
Lisa Sugiura
The Incel Rebellion: The Rise Of The Manosphere and The Virtual War Against Women
Bingley : Emerald Publishing , 2021. 145 p.
Dit boek geeft een diepgaande analyse van één specifieke subgroep binnen de manosfeer: incels, een afkorting die staat voor involuntarily celibates oftewel onvrijwillige celibatairen. Sugiura bespreekt het incel gedachtegoed en hun taalgebruik dat ingebed is in een bredere socio-politieke en historische context van misogynie, anti-feminisme en de manosfeer. Hoewel de overgrote meerderheid van incels mannen zijn, heeft Sugiura ook aandacht voor het niche fenomeen femcels: vrouwen die zich als incel identificeren en de dubieuze positie die zij bekleden en de kritiek die zij krijgen binnen een misogyn discours.
Dana Kaplan & Eva Illouz
What Is Sexual Capital?
Medford: Polity Press, 2022. 143 p.
Kaplan en Illouz beschrijven hoe seks de afgelopen jaren – onder andere door de invloed van de femosfeer – een belangrijke economische waarde heeft gekregen. Denk maar aan cosmetische chirurgie om iemands ‘seksuele waarde’ te vergroten of aan de verkoop en promotie van lessen om iemand te leren verleiden. Ze hebben het over een neoliberale vorm van seksueel kapitaal waarbij mensen een bepaalde eigenwaarde ontwikkelen dankzij seksuele ervaringen, en die eigenwaarde nadien actief inzetten op bijvoorbeeld de arbeidsmarkt. What Is Sexual Capital? illustreert in vijf bondige hoofdstukken hoe seks tastbare voordelen kan opleveren op het gebied van geld, status en carrière.
Eva Illouz
Why Love Hurts: A Sociological Explanation
Cambridge: Polity, 2012. 293 p.
In Why Love Hurts biedt Eva Illouz een sociologisch perspectief op liefde. Het boek analyseert de ontwikkeling van liefde en relaties vanaf de 19e eeuw tot vandaag (2012). Illouz haalt thema’s aan zoals inzet, binding, ironie, angst en teleurstelling, en laat zien hoe deze worden beïnvloed door maatschappelijke veranderingen. Ze beschrijft hoe liefde in de moderne tijd wordt gevormd door sociale, culturele en economische factoren, van popcultuur en mode tot propaganda, kapitalisme en genderverhoudingen.
Illouz laat zien hoe de veranderende dynamiek van het moderne kapitalisme kortetermijn- en oppervlakkige relaties bevordert, vaak ten koste van diepere en duurzamere verbindingen. Dit proces draagt bij aan nieuwe vormen van pijn. Deze dynamieken zijn mede ontstaan door genderongelijkheid en versterken deze tegelijkertijd.
Sophie Lewis
Enemy Feminisms:TERFs, Policemen & Girlbosses Against Liberation
Chicago, Illinois: Haymarket Books, 2025. 332 p.
Volgens Sophie Lewis is feminisme geen inherent goede beweging, maar een complexe verzameling van verschillende soorten feminisme die ook reactionaire, vijandige en schadelijke invullingen kent en een collectieve emancipatie tegenwerken. In Enemy feminism beschrijft Lewis historische en hedendaagse uitingen hiervan. Daarbij gaat ze ook in op vormen die linken met de femosfeer, zoals girlboss feminisme, tradwive feminisme en femonationalisme. Wat is er volgens Lewis dan schadelijkheid aan deze vormen van feminisme? Girlboss feminisme beperkt zich volgens de auteur tot individueel succes en neoliberalisme, maar is vaak nadelig voor collectieve emancipatie en schadelijk voor gemarginaliseerde vrouwen. Tradwive feminisme verheerlijkt dan weer traditionele genderrollen en draagt bij aan (economische) genderongelijkheid. Femonationalisme, tot slot, misbruikt nationalisme en feminisme om racisme en islamofobie te propageren.
Kim Hong Nguyen
Mean Girl Feminism: How White Feminists Gaslight, Gatekeep And Girlboss (binnenkort beschikbaar)
University of Illinois Press, 2024. 156 p.
In ‘Mean Girl Feminism’ schrijft professor feministische media studies Kim Hong Nguyen over hoe Witte feministen hun communicatiestijl, -toon, en -tactieken performatief inzetten voor eigen gewin: om hun wit privilege, superioriteit en macht te bevestigen. In het boek bespreekt de auteur aan de hand van vier (proto)types hoe wit feminisme onder andere gaslighting, gatekeeping, girlbossing, gemeenheid en geïmiteerde woede misbruiken en hoe dit schadelijk is voor gemarginaliseerde vrouwen, vrouwen van kleur en de collectieve strijd voor gendergelijkheid.
Eviane Leidig
The Women of the Far Right: Social Media Influencers and Online Radicalization
New York: Columbia University Press, 2023. 276 p.
Eviane Leidig, postdoctoraal onderzoeker aan de Universiteit van Tilburg, schrijft over extreemrechtse vrouwelijke influencers die extremisme op populaire platformen zoals Facebook en Instagram herkenbaar en toegankelijk maken bij een breed publiek. In negen hoofdstukken analyseert ze de manieren waarop deze jonge, aantrekkelijke vrouwen een sleutelrol spelen in het verspreiden van extreemrechts gedachtegoed en beschrijft ze hoe algoritmen hierbij helpen. Leidig eindigt het boek met verschillende on- en offline manieren om zulk extreem gedachtegoed tegen te gaan.
Sarah Banet-Weiser
Empowered: Popular Feminism And Popular Misogyny
Durham, N.C.: Duke University Press, 18. 220 p.
In het boek ‘Empowered’ exploreert academicus Banet-Weiser de relatie tussen wat zij bestempelt als ‘populair feminisme’ en ‘populaire misogynie’. Populair feminisme - zoals ‘celebrity feminism’ en ‘corporate feminism’ - kenmerkt zich door economische zichtbaarheid, individuele verantwoordelijkheid en een narratief van ‘empowerment’ binnen een context van hedendaagse sociale media en neoliberalisme. Ze beogen volgens Banet-Weiser weinig structurele verandering. Volgens de auteur vechten populair feminisme en misogynie online voor visibiliteit en populariteit rond gelijkaardige thema's. Hoe zichtbaarder populair feminisme is en hoe groter de aanhang voor feminisme lijkt, hoe meer tegenreactie het in de vorm van populaire misogynie opwekt.
Catherine Rottenberg
The Rise of Neoliberal Feminism
Oxford: Oxford university press, 2018. 264 p.
In The Rise of Neoliberal Feminism onderzoekt Catherine Rottenberg het neoliberale feminisme; een feminisme dat sterk wordt beïnvloed door de neoliberale logica van individuele keuze, ondernemerschap van het zelf, menselijk-kapitaaldenken, werk-privébalans en zelfoptimalisatie.
Ze analyseert hoe populaire cultuur, bestsellers, mommy-blogs en televisieseries dit neoliberale feminisme versterken. Ze maakt de link met dit model van feminisme en privileges: zij die toegang hebben tot middelen, netwerken, kapitaal en zorgstructuren. Daardoor worden structurele ongelijkheden, zoals klasse, ras, zorgarbeid en reproductieve arbeid, onzichtbaar gemaakt of hun belang verminderd. Rottenberg stelt de toekomst van het neoliberale feminisme ter discussie, koppelt dit terug naar de essentie van het feminisme en pleit voor het reclaimen ervan.
Meer weten?
Uitgelezen Winter 2025: Manosfeer en femosfeer
RoSa leeslijst: Manosfeer en femosfeer
RoSa leest: The Male Complaint - Simon Copland
RoSa leest: Pink-Pilled - Lois Shearing
RoSa kijkt: Ben Hurst - “We need to talk to boys about online misogyny”
RoSa kijkt: The Boys Are Not Alright: How the Manosphere is Radicalising Young Men
RoSa kijkt: Podcast The Story over de manosfeer
RoSa luistert: Podcast MoveMen vs. Manosfeer
RoSa luistert: Podcast The Story over de manosfeer
RoSa luistert: DS Vandaag podcast over de invloed van online misogynie
RoSa luistert: DS Vandaag podcast over femosfeer