Fysiek geweld door een (ex)partner is een specifieke vorm van partnergeweld. Op deze pagina leggen we uit wat fysiek partnergeweld is, wie ermee te maken krijgt, welke gevolgen het kan hebben en waar slachtoffers terechtkunnen voor hulp.
Fysiek geweld is de bekendste en meest zichtbare vorm van geweld. Toch komt het minder vaak voor dan verbaal en psychologisch partnergeweld. Verschillende vormen van partnergeweld komen bovendien vaak samen voor. Partnergeweld heeft ook een cumulatief effect: de meeste slachtoffers van fysiek geweld krijgen eveneens te maken met psychologisch geweld.
Fysiek partnergeweld omvat alle vormen van fysiek geweld die een (ex)partner pleegt. Dat kan uiteenlopende vormen aannemen, zoals gooien of slaan met een voorwerp, bijten, duwen, hard vastgrijpen of een schop of vuistslag geven. Ook iemand de toegang tot de woning ontzeggen of net opsluiten in de woning, bedreigen met een wapen, wurgen of een (poging tot) moord vallen onder fysiek partnergeweld.
Het rapport Gendergerelateerd geweld in België: kerncijfers van de Europese enquête over geweld tegen vrouwen en andere vormen van interpersoonlijk geweld (EU-GBV, 2021-2022) toont aan dat 11,7% van de Belgische bevolking ooit fysiek partnergeweld heeft ervaren. Hoewel zowel mannen als vrouwen hiermee te maken krijgen, zijn er duidelijke verschillen in hoe vaak en in welke vorm ze fysiek geweld ervaren. Zo ervaart 14,4% van de vrouwen fysiek partnergeweld, tegenover 8,5% van de mannen.
De meest voorkomende vorm is het gooien van voorwerpen of slaan. Dat overkomt 10,2% van de vrouwen en 7,5% van de mannen. Bij mannelijke slachtoffers geeft negen op de tien aan dat ze deze vorm van fysiek geweld hebben meegemaakt. Bij vrouwelijke slachtoffers is dat zeven op de tien. Andere vormen van fysiek partnergeweld komen systematisch vaker voor bij vrouwen. Na het gooien van voorwerpen of slaan gaat het vooral om duwen of trekken, geslagen worden met een vuist of voorwerp, of geschopt worden. De meest ernstige vormen van fysiek geweld, zoals wurging, verbranding of bedreiging met of gebruik van een wapen, komen minder vaak voor.
Hoewel 14,4% van de vrouwen fysiek partnergeweld ervaart, lopen sommige groepen vrouwen een groter risico. Fysiek partnergeweld komt vaker voor bij vrouwen tussen dertig en vijfenzestig jaar. Ook de werksituatie en gezondheid spelen een rol. Zo ervaart 41,2% van de vrouwen die arbeidsongeschikt zijn door een handicap of langdurige gezondheidsproblemen fysiek partnergeweld. Bij werkloze vrouwen bedraagt dit 29,8% en bij vrouwen die hun gezondheid als slecht of zeer slecht beoordelen 34,2%. Ook de financiële situatie speelt mee. Vrouwen die onverwachte financiële kosten niet kunnen opvangen ervaren vaker fysiek partnergeweld (22,4%) dan vrouwen die dat wel kunnen (11,4%).
Fysiek partnergeweld kan onmiddellijke lichamelijke gevolgen hebben, zoals verwondingen. Die kunnen tijdelijk zijn, bijvoorbeeld een wond, blauwe plek of breuk, maar ook langdurig, zoals brandwonden, littekens of chronische hoofdpijn. Volgens het rapport Ervaringen van vrouwen en mannen met psychologisch, fysiek en seksueel geweld lopen vrouwelijke slachtoffers vaker lichamelijke verwondingen op dan mannelijke slachtoffers. Sommige slachtoffers hebben medische zorg nodig of ondervinden hinder bij dagelijkse activiteiten of op het werk. Daarnaast kan partnergeweld ernstige psychologische gevolgen hebben, zoals angst, slapeloosheid en depressie. Slachtoffers gebruiken daardoor ook vaker geneesmiddelen, zoals slaapmiddelen, angstremmers of antidepressiva.
Partnergeweld kan ook een grote impact hebben op sociale relaties. Sommige slachtoffers verbreken het contact met familie of vrienden of raken sociaal geïsoleerd. Daarnaast zijn er materiële en financiële gevolgen, zoals hogere medische kosten, inkomensverlies door ziekte of afwezigheid op het werk en dak- of thuisloosheid door een onveilige thuissituatie. Het meest extreme gevolg van deze vorm van partnergeweld is de dood. In dat geval spreekt men van femicide.
Wie slachtoffer of getuige is van fysiek partnergeweld kan terecht bij volgende instanties:
