Shireen Abu Akleh is een Palestijns-Amerikaanse journalist die wereldwijd bekend is om haar 25 jaar lange verslaggeving van de Israëlische bezetting van Palestina. Op 11 mei wordt ze doodgeschoten terwijl ze verslag doet van een Israëlische militaire inval in Jenin, op de bezette Westelijke Jordaanoever. Op dat moment werkt Shireen voor Al Jazeera. Voor veel Palestijnen is zij meer dan een journalist: ze is een vertrouwde stem die hun dagelijkse realiteit zichtbaar maakt voor de wereld.
Shireen Abu Akleh wordt in 1971 geboren in Oost-Jeruzalem, in een Palestijns-Christelijke familie. Ze groeit op na de Israëlische bezetting van Oost-Jeruzalem in 1967. Die bezetting volgt op de Zesdaagse Oorlog, waarna Israël Oost-Jeruzalem en de Westelijke Jordaanoever onder militair bestuur plaatst. De annexatie van Oost-Jeruzalem wordt internationaal niet erkend.
Als Palestijn met Jordaanse nationaliteit heeft Abu Akleh te maken met een kwetsbare verblijfsstatus en beperkte burgerrechten. Veel Palestijnen in Oost-Jeruzalem hebben geen Israëlisch staatsburgerschap maar een permanent verblijfsstatuut, dat kan worden ingetrokken.
Tijdens haar jeugd verblijft ze een tijd bij familie in New Jersey. Ze verwerft de Amerikaanse nationaliteit, maar kiest ervoor om in Jeruzalem te blijven wonen, in haar geboortewijk Beit Hanina.
In 1987 start ze een studie architectuur aan de Jordan University of Science and Technology. In december van dat jaar breekt de Eerste Intifada uit, een brede Palestijnse volksopstand tegen de Israëlische bezetting. Die gebeurtenis doet haar besluiten om over te stappen naar journalistiek aan de Yarmouk Universiteit in Jordanië. Later zegt ze dat ze dicht bij mensen wil staan en hun verhalen met de wereld wil delen.
De Eerste Intifada begint in december 1987 in de Gazastrook en verspreidt zich snel naar de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem. De directe aanleiding is een dodelijk verkeersongeval waarbij vier Palestijnse arbeiders omkomen nadat een Israëlische vrachtwagen op hun voertuig inrijdt. In de dagen nadien breken protesten uit. Israëlische troepen reageren met geweld; de opstand groeit uit tot een jarenlange confrontatie.
De Intifada draait om verzet tegen militaire bezetting, landonteigening, uitbreiding van Israëlische nederzettingen en systematische beperkingen van bewegingsvrijheid. Volgens internationaal recht, waaronder de Vierde Conventie van Genève, mag een bezettende macht geen eigen burgers overbrengen naar bezet gebied. Toch breiden Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever zich sinds 1967 uit. Die kolonisatie wordt door de Verenigde Naties en het Internationaal Gerechtshof als onwettig beschouwd.
In 1997 gaat Abu Akleh aan de slag bij Al Jazeera, waar ze wereldwijd bekend komt te staan als “de stem van Palestina”. Tijdens de Tweede Intifada, die start in 2000, wordt ze een van de bekendste gezichten van de Arabische nieuwszender en versterk ook haar internationale reputatie. Ze doet verslag vanuit bezette steden, vluchtelingenkampen en conflictzones. Haar reportages combineren feitelijke verslaggeving met aandacht voor het dagelijkse leven onder bezetting.
"Het is misschien moeilijk om de realiteit te veranderen, maar ik ben tenminste in staat om de wereld hun stem te laten horen." Shireen Abu Akleh
Voor veel Palestijnen belichaamt ze onafhankelijke journalistiek in omstandigheden van structureel geweld en asymmetrische machtsverhoudingen.
Op 11 mei 2022 doet Abu Akleh verslag van een Israëlische militaire operatie in Jenin. Ze draagt een helm en een kogelvrij vest met duidelijke persmarkering. Toch wordt ze in het hoofd getroffen door een kogel.
Aanvankelijk stelt het Israëlische leger dat Palestijnse gewapende groepen verantwoordelijk kunnen zijn. Onafhankelijke onderzoeken van onder meer mensenrechtenorganisaties en mediaconsortia vinden geen aanwijzingen voor Palestijns kruisvuur op de plek waar zij staat. Later erkent het Israëlische leger dat een Israëlische soldaat “waarschijnlijk” het fatale schot loste, maar zonder strafrechtelijke vervolging. Haar dood veroorzaakt wereldwijd verontwaardiging en bracht de gevaarlijke omstandigheden voor journalisten in conflictgebieden onder de aandacht.
Journalisten genieten bescherming onder het internationaal humanitair recht, het geheel van regels dat burgers moet beschermen tijdens gewapende conflicten. Zij worden beschouwd als burgers zolang zij niet deelnemen aan vijandelijkheden. Het opzettelijk aanvallen van journalisten kan een oorlogsmisdrijf vormen. Mensenrechtenorganisaties documenteren al jaren een patroon van geweld tegen Palestijnse journalisten, waarbij zelden verantwoording volgt. In die context zien critici de dood van Abu Akleh niet als een op zichzelf staand incident, maar als deel van een bredere praktijk van straffeloosheid.
Haar begrafenis in Jeruzalem op 13 mei 2022 groeit uit tot een massaal rouwmoment en moment van nationale solidariteit voor Palestijnen. De Israëlische politie valt de rouwstoet aan en slaat pallbearers die haar kist dragen. De beelden gaan de wereld rond.
Tot op vandaag is niemand strafrechtelijk veroordeeld voor haar dood.
Shireen Abu Akleh laat een blijvende indruk na in de internationale journalistiek. Ze staat symbool voor moedige verslaggeving in een context waar toegang tot informatie sterk wordt gecontroleerd en waar geweld tegen mediawerkers voorkomt: Abu Akleh toont zich vastberaden om de realiteit van het Palestijnse volk wereldwijd te tonen, dicht bij haar volk te blijven staan en hun verhalen te blijven vertellen.
Voor veel Palestijnen blijft zij een icoon van menselijke waardigheid en professionele integriteit. Haar werk documenteert een geschiedenis van bezetting, kolonisatie en dagelijks verzet, en maakt die zichtbaar voor een wereldwijd publiek.