Willy Peers

Belgische gynaecoloog en emancipatorische pionier die zich zijn leven lang inzet voor toegang tot anticonceptie, pijnloze bevalling en het recht op abortus

Leven

Willy Peers wordt geboren op 17 maart 1924 in Kain, in de provincie Henegouwen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog is hij actief in het verzet. In 1942 sluit hij zich aan bij de Kommunistische Partij van België (KPB). Na de oorlog begint hij aan zijn artsenopleiding aan de Université Libre de Bruxelles (ULB). In 1953 studeert hij af als chirurg en verloskundige, waarna hij zich specialiseert in de gynaecologie.

In 1959 wordt hij benoemd adjunct-directeur van het Centrum voor Verloskunde en Gynaecologie van de Provincie Namen. Vanaf 1964 is hij actief in de Groupe d’Études pour une Reforme de la Médecine (GERM), een vereniging van progressieve artsen die de geneeskunde in België willen verbeteren en moderniseren.

Peers wordt bekend als een maatschappelijk betrokken gynaecoloog die handelt vanuit een diepe sociale bewogenheid en respect voor de mens. Zijn leven lang zet hij zich in voor probleemloze toegang tot anticonceptie, pijnloze bevalling en het recht op abortus.

Hij doet dat in een tijd waarin dat allerminst vanzelfsprekend is: het verspreiden van en reclame maken voor voorbehoedsmiddelen is in België wettelijk tot 1973, wanneer het verbod onder druk van de vrouwenbeweging wordt opgeheven.

Pijnloze bevalling en anticonceptie

Wanneer Peers zich specialiseert als gynaecoloog, wordt epidurale anesthesie nog niet toegepast en krijgt pijnbestrijding tijdens de bevalling weinig aandacht. Tijdens zijn opleiding leert hij de mogelijkheden kennen van pijnloos bevallen, ook wel de psycho-profylactische methode genoemd, die in Rusland werd ontwikkeld. Hierbij wordt de pijn tijdens de bevalling verminderd door middel van onder meer ademhalingsoefeningen.

Peers vindt het belangrijk dat deze nieuwe methoden ook in België ingang vinden. In de jaren vijftig zet hij zich actief in voor de verspreiding van deze kennis door lezingen te geven in het hele land.

Als overtuigd humanist is Peers daarnaast een pleitbezorger van familieplanning. Hij ijvert voor een brede en toegankelijke beschikbaarheid van anticonceptiemiddelen. Op dat moment zijn zowel anticonceptie als abortus in België wettelijk verboden. Zowel artsen die abortus uitvoeren als vrouwen die ervoor kiezen, zijn strafbaar. Bovendien verzetten de katholieke Kerk, de wetgevende macht en de Orde der Geneesheren zich fel tegen een legalisering van abortus.

In 1955 sanctioneert de Orde der Geneesheren dokter Peers omdat hij lezingen geeft over anticonceptie en vrouwen aan de pil helpt. Hij wordt meermaals geschorst en mag door deze sancties zelfs geen patiënten meer ontvangen in het centrum waar hij adjunct-directeur is. Peers vecht de beslissingen van de Orde der Geneesheren aan. Pas in 1985, na zijn overlijden, worden alle strafmaatregelen door het Hof van Cassatie opgeheven.

Rol in de abortusstrijd

Vanaf 1970 domineert de abortuskwestie het publieke debat en de politieke agenda. Peers pleit openlijk voor legale toegang tot abortus en begint datzelfde jaar met het uitvoeren van zwangerschapsafbrekingen.

In 1973 bereikt de abortusstrijd in België een hoogtepunt. Op 16 januari 1973 wordt dokter Willy Peers gearresteerd na een anonieme klacht over een abortus die hij in 1972 zou hebben uitgevoerd op een minderjarig meisje met een verstandelijke beperking, dat vermoedelijk door haar pleegvader was verkracht. Peers wordt in voorlopige hechtenis geplaatst, maar weigert - in naam van het medisch geheim - het dossier van het meisje aan het gerecht te overhandigen. Hij wordt overgebracht naar de gevangenis van Dinant. Volgens het gerecht zou hij in totaal ongeveer driehonderd zwangerschappen hebben afgebroken.

Zijn arrestatie is bedoeld als afschrikwekkend voorbeeld, maar heeft het tegenovergestelde effect: de abortusrechtenbeweging komt in een stroomversnelling en wint aan publieke steun. Activisten richten in allerijl het “Peers-comité” op en organiseren steunacties. Met petities, manifestaties en informatieavonden brengen zij de zaak-Peers onder nationale aandacht en eisen zij zowel zijn vrijlating als de legalisering van abortus. De petitie voor zijn vrijlating verzamelt een kwart miljoen handtekeningen.

Bron foto: Bert Verhoeff via WikiCommons

Het onderwerp beheerst de publieke ruimte. Voor- en tegenstanders scherpen hun standpunten aan. Kranten, radio en televisie berichten uitgebreid over de zaak-Peers en over abortus in het algemeen. Peers blijft benadrukken dat abortus al langer en op grotere schaal plaatsvindt, maar dat dit vaak clandestien gebeurt. Hij waarschuwt dat zonder de juiste medische supervisie die wantoestand maar al te vaak tot complicaties en soms de dood leidt. Daarom moet de ingreep dringend gelegaliseerd worden, zodat die op een veilige en menswaardige manier kan worden uitgevoerd, aldus dokters Peers.

Na 35 dagen detentie wordt Peers op 20 februari 1973 voorlopig vrijgelaten. Datzelfde jaar wordt, onder druk van verhoogde maatschappelijke aandacht, anticonceptie gelegaliseerd onder de regering-Leburton I.

In oktober 1973 wordt Peers opnieuw in beschuldiging gesteld, ditmaal naar aanleiding van een abortus bij een minderjarig meisje waarvoor de ouders toestemming hadden gegeven.

Uiteindelijk leiden geen van de klachten tot een strafrechtelijke vervolging en komt het nooit tot een proces. Pas in 1990 wordt abortus niet meer strafrechelijk vervolgd. Peers maakt dit echter niet meer mee: hij overlijdt op 30 november 1984.

Prijzen en erkenning

In 2015 krijgt Willy Peers postuum een eredoctoraat van de VUB, samen met abortusactivist Lucie Van Crombrugge, voor hun gezamenlijke inzet in de strijd voor het recht op abortus.

Het LUNA abortuscentrum te Antwerpen, was bij oprichting in 1986 naar Peers vernoemd en heette oorspronkelijk het Dr. Willy Peers Centrum. In 1999 ontving het Dr. Willy Peers Centrum de Prijs van het Vrijzinnig Humanisme.

In de pers:

Meer lezen?

Aanraders uit de RoSa-bibliotheek:

Deze website maakt gebruik van cookies om uw gebruikservaring te optimaliseren. Door op ‘Ik ga akkoord’ te klikken of door gebruik te blijven maken van deze website, gaat u akkoord met het plaatsen van deze cookies. Wil u meer weten over cookies? Meer info

Ik ga akkoord